ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੁੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਅਰਘ੍ਯਾ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਉਚਕ ਕੇ ਅਰਘ੍ਯਾ ਦਿਓ; ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਰਾਹੀਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਟੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖੋ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਚਮਨ ਕਰੋ। ਜੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਗਲਤ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਸੰਧਿਆ ਨੂੰ ‘ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ’ ਤਦੋਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਲੰਘ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਦਿਨ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਾਯਤਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੌ ਵਾਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਅੱਥਰ ਮਿਆਦ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਾਯਤਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਹੀਨਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿੱਤ ਉਪਨਯਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਈਸ਼, ਗੌਰੀ, ਗੁਹਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਚਮਨ ਕਰੋ। ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਮਠ ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਥਾਂ ਉੱਤੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਆਸਨ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਓਂਕਾਰ (ਪ੍ਰਣਵ) ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਗਾਯਤਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੇ ਭੇਦ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਓਂਕਾਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਿਅਤਾ, ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਹ ਓਂਕਾਰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਵਰਗਾ ਤੇਜੀਲਾ, ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ; ਇਹ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਅਰਥ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗਾਯਤਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ; ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਵੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਾਪ ਕਰੇ। ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਵਾਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਠ ਜਟਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਚਕ੍ਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੱਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਸ਼ਿਵ, ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ—ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ‘ਸੋਹੰ’ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰੋ; ਇਹ ਧਿਆਨ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਛਿਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਤੱਕ ਕਰੋ। ਮਹੱਤਤੱਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਰੀਰ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ; ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਇਕ ਵਾਰੀ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧੋ। ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜੋ—ਇਹੀ ਜਾਪ ਦਾ ਮੂਲ ਤੱਤ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੌ ਦੱਸ (110) ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਾਲਾ, ਅੱਠ ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਜਾਪ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਨ, ਸੌ ਇੰਦਰ ਦੇ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜੰਮਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਾਰਾਂ ਲੱਖ (1200000) ਜਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਗਾਯਤਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਪ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੇਦਕ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਵੇਰੇ ਵੈਰਾਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਣਵ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ-ਪਰ-ਦਿਨ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ’ਤੇ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ (150000) ਵਾਰੀ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਫੇਰ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਤੋਂ ਭੋਗ, ਤੇ ਭੋਗ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਭੋਗ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਲਟ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਭੋਗ ਤੋਂ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਰ ਰੂਪ। ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਰੂਪ ਹੋਮ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਸ਼ਰੀਰ ਰੂਪ ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਹਨ। ਧਨ ਨਾਲ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਤਪ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਮੋਹ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਪ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੈ; ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਰਮ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਤਪ ਨਾਲ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਗਿਆਨ, ਤੇ ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਪਾਪ ਜਾਂ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਅੰਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਧਾ, ਘਾਟ ਅਤੇ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਧਰਮ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਧਰਮ ਸੁਖ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਤੋਂ ਸੁਖ। ਜਾਣੋ ਕਿ ਦੁੱਖ ਗਲਤ ਆਚਰਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸੁਖ ਠੀਕ ਆਚਰਣ ਤੋਂ; ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਏ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਏ। ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕੰਮ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰੇ। ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਅਖੁੱਟ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਧਰਮਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ: ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਯਜਮਾਨੀ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਕਿ ਮੰਗ ਕੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਕਠਨਾਈ ਕਰਕੇ। ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆ ਖੇਤੀ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਰਾਹੀਂ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।