ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵਭਗਤਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਵਿਸ਼ਠਾ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਦਰਪਦ ਦੀ ਅੰਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ, ਤਾਂ ਪੂਰਵਾਅਸ਼ਾਢਾ ਦੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਖੀਰ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਫਸਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਕ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦੇ ਦਿਨ ਅਗਨਿ-ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਹੋਵੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਦੀਵੇ ਜਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਆਰਦਰਾ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦੇ ਦਿਨ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਘਿਉ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਸਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਹਾਪੂਜਾ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਪੀੜਾ, ਅਚੰਗਾ ਸੁਪਨਾ, ਕਲੇਸ਼ ਜਾਂ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਅਣਚਾਹੀ ਘਟਨਾ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਪੂਜਾ, ਪਾਠ, ਧਿਆਨ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਦਾਨ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸ਼ਿਵ-ਅਗਨਿ-ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਇੱਕ ਹੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਕਰਮ ਨਿਯਮਿਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠਨਾਥ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੱਡੀ ਆਨੰਦ-ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਮਾ ਜਾਂ ਕੌਮਾਰ ਲੋਕੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਸ਼ਣਵ, ਬ੍ਰਾਹਮਾ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੋਰ ਉੱਚੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਧੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚੌਥਾਈ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅਤੇ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਅਪਰਗਟ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੌਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਰੌਦ੍ਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤਾਭਾ ਨਾਲ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਧਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ਵਰਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਈ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਲੁਤਫ਼ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਫੇਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਲ ਵੀ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ-ਧਰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਇੱਕ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਫੇਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਵੀ ਕਾਰਨ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਬਹਿਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਕਰਕੇ ਪਸੰਦ ਆ ਜਾਵੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਰੋਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਲੈਣ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੱਕ ਭਗਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਜੋ ਕਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੇਦ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ: ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਤਵ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਸ਼ਿਵ-ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਕੋਈ ਇੱਛਿਕ ਕਰਮ ਵੀ ਹਨ? ਜੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਦੱਸੋ।" ਉਸ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕੁਝ ਕਰਮ ਇਸ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਫਲ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਅਗਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਰਮ ਵਿਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਪਾਠ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਜ੍ਯ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਹਨ। ਇਹ ਕਰਮ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਫਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ, ਆਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ ਹੋਏ (ਦਵਿਜ) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਛਿਕ ਕਰਮ ਕਰਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਇੱਛਿਕ ਕਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ਫਲਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਦੋਵੇਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨ; ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੈਵ ਹਨ, ਜੋ ਗਿਆਨ-ਯਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਧੀ-ਯਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ੈਵ, ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਾਂਗ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਧੀ ਦੱਸਣੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਾ ਕਰਨਾ; ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁਗੰਧ, ਰੰਗ, ਸੁਆਦ ਆਦਿ ਦੇਖਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਪਰ-ਥੱਲੇ ਕਪੜਾ ਵਿਛਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਇਨੇ ਵਾਂਗ ਸਮਤਲ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਬ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਰਤਨਾਂ, ਸੋਨੇ ਆਦਿ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨਾਲ, ਜਿੰਨਾ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਸੁੱਚਾ ਅੱਠ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ, ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਗੁੱਛਾ ਬਣਾਕੇ, ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ-ਧਰਮ ਦੇ ਕਰਮ ਆਦਰ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਗਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।