ਜਦੋਂ ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਨਿਯਮਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਮੂਹ ਕਰਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਜੋ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਾਤਰ ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸੱਜਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਸੁਪਤ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਾਤਰ ਇੱਕ ਸੁਸੱਜਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਅਸਤਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਦੰਡ ਫੜਕੇ, ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸ਼ੁਭ ਧੁਨੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ’ਚ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਾਚ, ਗੀਤ ਤੇ ਹੋਰ ਆਨੰਦ-ਮੰਗਲ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੀਵੇ, ਝੰਡੇ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਬੜੀ ਸ਼੍ਰਧਾ ਨਾਲ, ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ ਨਾ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਵੇਦਿਕ ਵੇਦੀ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਯਜਮਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਪਿੱਛੋਂ, ਅੱਠ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਅੱਗ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਖੱਡ ਵਿੱਚ, ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਨਵੇਂ, ਸ਼ੁਭ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਹੁਤੀ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਉਣੀ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੀ ਖੱਡ ਦੋ ਹੱਥ ਚੌੜੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਹੱਥ ਚੌੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਗੋਲ ਜਾਂ ਚੌਕੌਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮੰਡਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੱਡ ਚੌੜੀ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਹੋਵੇ, ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਪਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ—ਚਾਰ ਅੰਗੁਠਿਆਂ ਜਾਂ ਦੋ ਅੰਗੁਠਿਆਂ ਜਿੰਨਾ। ਉਚਾਈ, ਹੱਥ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮੱਧ ਦੀ ਮਾਪ ਮੱਧਲੇ ਉਂਗਲ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਤੇ ਉਪਰਲੇ ਜੋੜ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੱਥ ਚੌਵੀ ਅੰਗੁਠਿਆਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੱਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਿੰਨ, ਦੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਮੇਖਲਾ (ਬੈਲਟ) ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੱਡ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਸਮਤਲ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਆਸਨ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਖਲਾ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮ ਜਾਂ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਹੌਲੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਥੱਲੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਮੇਖਲਾ ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਖੱਡ ਵੱਲ ਹੌਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਛੱਡੀ ਜਾਵੇ। ਵੇਦੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਨਰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰੇਤਲੀ। ਗੋਲ ਮੰਡਲ ਗੋਬਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਪਾਤਰ ਦਾ ਮਾਪ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ। ਖੱਡ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵੇਦੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਬਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੀਪਿਆ ਜਾਵੇ। ਧੋ ਕੇ, ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਤਪਾ ਕੇ, ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੱਡ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਅੱਗ ਲਈ ਆਸਨ ਕੂਸ਼ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਛਾਏ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਤੇ ਆਹੁਤੀ ਲਈ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਧੋ ਕੇ, ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਧੋਣੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ, ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰੋਂ ਆਈਆਂ ਹੋਣ। ਜਾਂ, ਹੋਰ ਉਚਿਤ ਅੱਗ ਲਿਆ ਕੇ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ, ਖੱਡ ਆਦਿ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਕੇ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੇ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਯੋਨੀ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਵਲ ਮੁੜ ਕੇ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦੀ ਖੱਡ ਬਣਾਏ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਐਸਾ ਮੰਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਸ ਖੁਲ੍ਹੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਚਿੰਗਾਰੀ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲ ਆਈ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਹਰੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਚੱਕਰ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਘੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ। ਆਪਣੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਰੂਪ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਘੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, 'ਗਾਂ' ਮੂਦਰਾ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਚਮਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਕਾਂਸੇ, ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਨਹੀਂ। ਜਾਂ, ਯਜ्ञਿਕ ਲੱਕੜ ਦੇ, ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਦੇ ਪੱਤੇ ਦੇ, ਜੋ ਤੋਟਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਉੱਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੂਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਪਾ ਕੇ, ਮੁੜ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ। ਅੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਅੱਠ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਹਨ—'ਭ੍ਰੁਂ', 'ਸਤੁਂ', 'ਬ੍ਰੁਸ਼੍ਰੁਂ', 'ਪੁੰਡ੍ਰਂ', 'ਦ੍ਰਂ' ਆਦਿ ਕਰਮਵਾਰ। ਇਹ ਸੱਤ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਸੱਤ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਲਈ ਹਨ; ਮੱਧਲੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਾ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਹਨ: ਲਾਲ (ਰਕਤਾ), ਅੱਗੀ (ਆਗਨੇਈ), ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਦੀ (ਨੈਰ੍ਰਤੀ), ਕਾਲੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ), 'ਸੁਪ੍ਰਭਾ' ਨਾਮ ਦੀ, 'ਮਰੁਤਜਿਹਵਾ' ਆਦਿ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ ਪਿੱਛੋਂ 'ਸਵਾਹਾ' ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਬਾਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਹਰ ਜ਼ਬਾਨ ਨੂੰ ਕਰਮਵਾਰ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੱਧ ਵਿੱਚ 'ਰਂ', 'ਵਹ್ನਏ', 'ਸਵਾਹਾ' ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣ ਪਿੱਛੋਂ, ਘੀ ਜਾਂ ਯਜ्ञਿਕ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅੱਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਸਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ, ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਦੀਵੇ ਤਕ ਛਿੜਕਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਲਾਠੀਆਂ ਪਲਾਸ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਚਿਤ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ, ਯਜ్ఞ ਲਈ ਚੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਅੰਗੁਠਿਆਂ ਲੰਬੀਆਂ, ਸਿੱਧੀਆਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਛਾਲ ਸਹੀ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਮਾਨ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਜਾਂ, ਦੱਸ ਅੰਗੁਠਿਆਂ ਲੰਬੀਆਂ, ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਮਾਪੀਆਂ ਜਾਂ ਹਥੇਲੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਾਰ ਅੰਗੁਠਿਆਂ ਲੰਬਾ, ਦੁਰਵਾ ਘਾਹ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਗਾ ਘੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਾਣੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਭੋਜਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੂੰੜੀ ਹੋਈ ਚੌਲ, ਰਾਈ, ਜੌ, ਤਿਲ, ਅਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਚਟਕਣੀਆਂ ਜਾਂ ਚੂਸਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜੇ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋਣ, ਸਾਰੀਆਂ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਦੱਸ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ, ਜਾਂ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਵੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਘੀ ਚਮਚ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਚਮਚ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦਿਵਯ ਜਾਂ ਨਿਯਮਤ ਪਾਤਰ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹੋਮ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਗ ਨਿਯਮ, ਸ਼੍ਰਧਾ ਤੇ ਵਿਦੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।