ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
ਜਦ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਯਮ ਦੇ ਨਿਰਦਈ ਦੂਤ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਏ! ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੂੰਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਝਗੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਾਰੇ ਮੰਤਰ, ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਾ ਲਈ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦੀ। ਹਰ ਇੱਕ ਮਤ, ਹਰ ਇੱਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀਓ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸਰਵਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ਿਓ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਕੁਝ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਮੁਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਆਮ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੀ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਕੋਈ ਖੁਦ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਲਿਖ ਕੇ, ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿੱਥ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੋਈ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿੱਥ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਜਾਗ ਕੇ, ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਫਲ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਆਦਿ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਵਿਆਸ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ ਉਸਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਨਿੱਤ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸਰਵਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਭੈਰਵ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵਟ ਜਾਂ ਬਿਲਵ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਕੈਲਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਓਂਕਾਰ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਉਸਦਾ ਅੱਧਾ ਜਾਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀਓ, ਉਸਦਾ ਅੱਧਾ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇੰਨਾ ਜਾਣ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਚਿੱਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀਓ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਵੇਖਣ ਉਪਰੰਤ, ਕੋਈ ਐਸਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਹ ਉੱਗਰ ਸੰਹਿਤਾ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਆਦਿ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਲਤ ਦਾਨ ਲੈਣ, ਅਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਜਾਂ ਮੰਦ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਬਿਲਵ ਵਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਅਕਥ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਪਰਮ ਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿੱਥ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਬਿਲਵ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹਿ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਚਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।