ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭਜਨ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਦੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋ, ਜਾਂ ਕਦੇ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਛੇ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਭਜਨ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਹ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਚੁੱਕਾ, ਉਹ ਵੀ ਮੁਕਤੀ-ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਜਨ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਦੋ ਵਾਰੀ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਹਰ ਸਮੇਂ। ਜੋ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਭਾਗਯਵਾਨ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਮਾਨਵ ਜਨਮ—ਇਹ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਜਨਮ—ਪਾ ਕੇ ਵੀ, ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਭਟਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ, ਇਹ ਦੁਲਭ ਮਾਨਵ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ, ਪਿਨਾਕਾ ਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਫਲ-ਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਭਵਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਮਨ ਨਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ-ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਵਾ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦੇ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਘਰ, ਰੰਗ-ਰਲੀਆਂ ਦੇ ਗਹਣੇ, ਸਤਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਧਨ—ਜੋ ਆਖ਼ਿਰ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਫਲ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਭੋਗ-ਵਸਤਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵ-ਲੋਕ ਵਿਚ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੇ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਸੋਭਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ, ਚੰਗਾ ਚਲਣ, ਅਤੇ ਵਿਰਾਗੀ ਹੋਇਆ ਮਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਕ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰੋਗ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਜਦ ਤੱਕ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਜਦ ਤੱਕ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਤਦ ਤੱਕ ਪਿਨਾਕਾ-ਧਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਦਰਵਾਜ਼ਾ-ਰਸਮ, ਪਰਦਾ, ਅਤੇ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਭੇਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਸੰਗੀਤ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂਹ ਕਰਕੇ ਖੜੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵਾ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਚੌਕ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਭੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ, ਚਾਹੇ ਬਚੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ, ਚੰਡਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਬਾਕੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਰਸਮ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਸ਼ਿਵ-ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਾਤ੍ਰੀ, ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਪਾਸੁਪਤ-ਅਸਤਰ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਾਤ੍ਰੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਸਤਰ ਦੀ ਰੂਪ-ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸਟਿਕ ਫੜ ਕੇ, ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਸ਼ੁਭ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ, ਨਾਚ-ਗਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਦੀਵੇ, ਝੰਡੇ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੌਕ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਨਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨਾ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੌਕ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਜਮਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਅੱਠ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਅੱਗ ਦੀ ਰਸਮ ਦੀ ਵਿਵਰਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਖੱਡ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਚੌਕ ਉੱਤੇ, ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਨਵੀਂ, ਸ਼ੁਭ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪਾਤ੍ਰੀ ਵਿਚ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ-ਖੱਡ ਦੋ ਹਥਾਂ ਚੌੜੀ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਹਥ ਚੌੜੀ, ਗੋਲ ਜਾਂ ਚੌਕੋਣੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਮੰਡਲ ਚੌਕ ਵੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ-ਖੱਡ ਚੌੜੀ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਹੋਵੇ, ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਠ-ਪਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਚਾਰ ਉਂਗਲ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਦੋ ਉਂਗਲ ਉੱਚਾ। ਉਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੋ ਹਥ ਚੌੜੀ ਹੋਵੇ, ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਤੋਂ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਕੇਂਦਰ ਮਿੱਡਲ ਉਂਗਲ ਨਾਲ, ਮਿੱਡਲ ਤੇ ਉਪਰਲੇ ਜੋੜ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਥ ਚੌਂਵੀ (24) ਉਂਗਲਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਿੰਨ, ਦੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਮੇਖਲਾ (ਬੈਲਟ) ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ, ਸਮਤਲ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਵਰਗਾ। ਮੇਖਲਾ ਮੱਧ ਵਿਚ, ਪੱਛਮ ਜਾਂ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਹੌਲੀ, ਹੌਲ੍ਹਾ ਮੁਖ ਹੋਵੇ। ਮੇਖਲਾ ਅੱਗ-ਖੱਡ ਵੱਲ ਹੌਲ੍ਹਾ ਖੁੱਲਾ ਹੋਵੇ; ਚੌਕ ਦੀ ਉਚਾਈ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ—ਚਾਹੇ ਨਰਮ ਜਾਂ ਰੇਤਲੀ। ਚੌਕ ਗੋ-ਮੈਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਪਾਤ੍ਰੀ ਦਾ ਮਾਪ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਅੱਗ-ਖੱਡ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਚੌਕ ਗੋ-ਮੈਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਵੇ। ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਗ-ਖੱਡ ਤੇ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਛਿੜਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਗ ਲਈ ਆਸਨ ਦਰਭਾ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਮ ਲਈ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਵਸਤਾਂ ਧੋਣੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਲੱਕੜ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਆਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਮ ਦੀ ਸਮੂਹ ਰਸਮ, ਨਿਯਮ-ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼੍ਰਧਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇ।