ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਜਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਗਊ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦ—ਮਿੱਠਾ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਤੇ ਘਿਉ—ਜੋ ਕੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਗਊਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਿਅ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਜਵੇਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਚਟਕੀਲੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਕਵਰ ਲਗਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਰਮ ਗੱਦਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਉੱਚ-ਨੀਚ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬਿਸਤਰੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਠੰਢਾ ਤੇ ਕਪੜੇ ਰਾਹੀਂ ਛਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਥੇ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਛਤਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਸੁਚੱਜੇ, ਸਫੈਦ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਜਵੇਹਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਹੰਸ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਾਂਗ ਬਣੇ ਚਾਮਰ (ਮੱਖਣੀ) ਵੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸਾਫ਼, ਚਮਕਦਾਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵੇਹਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਦਰਪਣ ਵੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ੰਖ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜਦਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਹੰਸ, ਚੰਬੇਲੀ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ ਤੇ ਜਵੇਹਰ ਤੇ ਸੋਨਾ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ, ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੁਨ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਨਗਾਰੇ ਵੀ ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ, ਢੋਲ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਛੋਟੀਆਂ ਝੰਜਰਾਂ ਅਤੇ ਪਟਹੇ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਵੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਥਾਲੀਆਂ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹੇਸ਼ਾ, ਅਰਥਾਤ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਇੱਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤੁ ਵਿਦਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ। ਇਸ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਹੋਣ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਜਵੇਹਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੋਣ। ਇਹ ਨਿਵਾਸ ਸੁਧ ਜੰਬੂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਵੇਹਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਛਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਤੇ ਮੂੰਗੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਮੰਡਪਾਂ ਨਾਲ ਆਭੂਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਤਾਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਘੜਿਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ, ਵੀ ਲਗਾਏ ਜਾਣ। ਇਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਮਹਲ, ਰਾਜਸੀ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਮਹਿਲ ਹੋਣ। ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਆਸਨ ਤੇ ਥਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਾੜੀਆਂ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਣ। ਇਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ, ਜੋ ਨੱਚਣ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਮਰਦ, ਜੋ ਵਾਂਸਰੀ ਅਤੇ ਰਬਾਬ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ। ਵੱਡੇ ਬਹਾਦਰ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਸਾਥੀ, ਕਈ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਵਾਸ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਲੰਮੇ ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਵੇਦ, ਵੇਦਾਂਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮੀ ਭਗਤ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਹੱਸਦੇ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਦੁਜਾ ਜਨ (ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ) ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਪੂਜਾ ਅਜਿਹੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਪੱਥਰ, ਲੱਕੜ, ਇੱਟ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਹੋਵੇ। ਦਰਿਆ, ਮੰਦਰ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ, ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਘਰ ਵਿੱਚ—ਚਾਹੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਆਪਣੇ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਸਦਾ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਧਨ ਹੀ ਵਰਤ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਨਿਆਇਕ ਧਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਭਗਤ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਧਨ ਨਾਲ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਧ—ਉਸਦਾ ਫਲ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਗਰੀਬ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਘੱਟ ਧਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਧਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਨਾਂ ਤਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ, ਨਾਂ ਹੀ ਵੱਡੇ ਯਗਿਆਂ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਉਹ ਭਗਤੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਗੁਪਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ, ਧਿਆਨ, ਅੱਗਨਿ ਹੋਮ, ਯਗ, ਤਪ, ਪਾਠ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ—ਇਹ ਸਭ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵ ਲਈ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਪਰ ਜਿਸ ਕੋਲ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਕਰਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ ਛੋਟੀਆਂ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿਸ ਕੋਲ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਵਗੁਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਰਮ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਯੋਗੀ ਸੱਤਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਰਜੋਗੁਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਤਮੋਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੇਵਲ ਸੰਸਾਰੀ ਲਾਭ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤਮਸ ਹੈ, ਰਜਸ ਹੈ ਜਾਂ ਸਤਵ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਤੀ ਇਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਲਈ ਰਜਸ ਜਾਂ ਤਮਸ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਜਾਤਿ ਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਅਗਿਆਨ, ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ, ਸੰਪੰਨਤਾ ਜਾਂ ਗਰੀਬੀ, ਜਾਤ-ਪਾਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੋਟਾ ਹੈ।