ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਹੀਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਮਿਲਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਮਿੱਠਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਅਪੂਪਾ ਅਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਫਲ, ਇਹ ਸਭ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਪਾਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਤੇ ਨਰਮ, ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਖਦੀਰਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ। ਚਿੱਟਾ ਸੁਤ ਦਾ ਪਾਊਡਰ, ਨਾ ਜਿਆਦਾ ਕਰੜਾ, ਨਾ ਗੰਦਾ, ਪੂਜਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਕਪੂਰ, ਪੀਪਲ, ਤਾਜਾ ਜਾਇਫਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਚੂਰਣ ਤੋਂ ਬਣੀ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੇਪ, ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਕਸਤੂਰੀ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਮਿਰਗ ਦਾ ਰਸ, ਸੁਗੰਧਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਪਰ, ਜਿਹੜੇ ਫੁੱਲ ਬਿਨਾ ਸੁਗੰਧ ਦੇ, ਗੰਦੇ, ਸੜੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡਿੱਗੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਕੱਪੜੇ ਨਰਮ, ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਪਕ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਇਹ ਸਭ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਤ ਕਰਕੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਕਪੂਰ, ਲੱਕੜ, ਅਗਰ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਹਿਕਦੀ ਹੈ। ਧੂਪ, ਜੋ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ, ਲੱਕੜ, ਗੁਗਲ, ਘੀ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਦੀਵੇ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਗੰਧਤ ਘਿਉ ਨਾਲ ਜਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ। ਪੰਜ ਗਉ-ਉਤਪਾਦ, ਮਿੱਠਾ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘਿਉ, ਇਹ ਸਭ ਗਉ ਧਨ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁਭ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਆਸਨ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਬਿਸਤਰੇ, ਜੋ ਨਰਮ ਗੱਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਵਧੀਆ ਰੂਈ ਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਚਾਈਆਂ ਵਾਲੇ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਆਨੰਦਦਾਇਕ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਪਾਣੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਝੀਲਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਛਾਣ ਕੇ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਛੱਤਾ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨੌ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਥਾ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਚਿੱਟੇ, ਨਰਮ ਚਮਰੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਰਾਜ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵਰਗੇ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹਥੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਾਮਰ ਪੂਜਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਸ਼ੀਸ਼ਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਫ, ਦਿਵਿਆ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੰਖ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਤੇ ਹੰਸ, ਚਮੇਲੀ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਪਿੱਠ ਤੇ ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜੜਿਆ। ਸੁੰਦਰ ਨਗਾੜੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੁਨੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ, ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਜੇ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਛੋਟੀਆਂ ਝੰਜੀਆਂ, ਪਟਹੇ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਗੂੰਜਦੇ, ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਬਰਤਨ ਤੇ ਥਾਲੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਮਹੇਸ਼, ਸ਼ਿਵ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤੁ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਗੁਣ ਹੋਣ। ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਦਰਵਾਜਾ, ਬਹੁਤ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਟੇ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜੇ, ਜੰਬੂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛਤਰੀਆਂ, ਮੂੰਗੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਤੋੜੀਆਂ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੋਣ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਿਵਿਆ ਮਕੁਟ, ਘੜਿਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਣ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਰਹਿਣ-ਵਾਸ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ, ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ। ਚੰਗੇ ਆਸਨ ਤੇ ਥਾਵਾਂ, ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਣ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਧੀਆ ਨਾਰੀਆਂ, ਜੋ ਨਚਣ ਤੇ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸ਼, ਜੋ ਵਾਂਸਲੀ ਤੇ ਰੁਦਰਾ-ਵੀਣਾ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੀਰ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ, ਕਈ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਤੇ ਅਨੇਕ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਲੰਮੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਵੇਦ, ਵੇਦਾਂਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਹੱਸਦੇ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਦੁਜਾ ਜਨ (ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ) ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਪੱਥਰ, ਲੱਕੜ, ਇੱਟ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਦਰਿਆ, ਮੰਦਰ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ, ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਧਨੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਨੁਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਵੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯਮਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਨਾਲ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨੀ ਤੇ ਗਰੀਬ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ, ਜੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਪਰ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ, ਜੇ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੇ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ; ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਨਾ ਤਾਂ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਹੀ ਵੱਡੇ ਯਗਿਆਂ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਭਗਤੀ ਦੇ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।