ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਅਸੀਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਿਰਨ ਦੀ ਮੋਹਰ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ, ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁੰਦਰ ਨੀਲਾ ਗਲਾ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੱਡੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲੰਬੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਤੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਅਰਧਚੰਦ ਦੀ ਪਗੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਭਰਪੂਰ, ਮਜਬੂਤ, ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਪਤਲੀ ਹੈ, ਕੂਹਣੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸੁੰਦਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੁੰਦੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਹਲਕਾ ਲਾਜ ਦਾ ਚਮਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਲ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਟਿਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਨੂਹ-ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਤ, ਚਿੱਤ, ਆਨੰਦ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਨ, ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ, ਮਨ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਵੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਜਾਂ ਛੱਡਵਿੰਸ਼ਕਾ, ਜਾਂ ਸ੍ਰੀਕੰਠ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਬਾਹਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਕੜੀ, ਘੀ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਵੇ। ਭਰਵਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਾਫ਼ ਚਮਕਦਾਰ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਧਿਆਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਅਲੱਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਗਨਿ-ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਸਮਾਪਤੀ 'ਤੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਪੂਰੇ ਮਨ-ਧਿਆਨ ਦੀ ਕ੍ਰਮ-ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਆਲਤਰ 'ਤੇ, ਜਾਂ ਅਗਨਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਚੰਦਨ-ਵਾਸਤ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਰੱਖੋ। ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਆਵਰਨ ਪਹਿਨਾਓ; ਫਿਰ, ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਸਥਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਪਸਾਰ ਕੇ, ਛਿੜਕਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਨ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ। ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ—ਇਹ ਚਾਰੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੋ। ਧੋਣ, ਛਿੜਕਣ ਅਤੇ ਜਾਂਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਪਾਓ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਗਰੀ ਰੱਖੋ। ਮੁਲਿਆਂ, ਚਾਂਦੀ, ਸੋਨਾ, ਸੁਗੰਧਤ ਪਦਾਰਥ, ਫੁੱਲ, ਚਾਵਲ, ਫਲ, ਅੰਕੁਰ, ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਗਰੀਆਂ ਹਨ। ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਠੰਡੀ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਪਾਓ। ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖਸ, ਚੰਦਨ, ਚਮਲੀ, ਕੋਲਾ, ਕਪੂਰ, ਬਹੁਮੂਲਾ ਅਤੇ ਤਮਾਲਾ ਮਿਲਾਓ। ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਪੀਸ ਕੇ, ਇਲਾਈਚੀ, ਕਪੂਰ, ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਪਾਓ। ਹਵਨ-ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਚਾਵਲ, ਜੌ, ਤਿਲ, ਘੀ, ਰਾਈ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਭਸਮ ਪਾਓ। ਛਿੜਕਣ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਕੁਸ਼ਾ ਫੁੱਲ, ਜੌ, ਬਹੁਮੂਲਾ, ਤਮਾਲਾ ਅਤੇ ਭਸਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਓ। ਹਰ ਥਾਂ ਮੰਤਰ ਰੱਖੋ, ਬਾਹਰ ਆਵਰਨ ਪਹਿਨਾਓ, ਫਿਰ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਗਾਯ-ਮੁਦਰਾ ਦਿਖਾਓ। ਸਾਰੇ ਉਪਾਸਨਾ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਛਿੜਕਣ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੋ, ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਉਪਾਸਕ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਹਵਨ-ਪਾਣੀ ਤਿਆਰ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਨਾਇਕ ਦਾ ਉੱਤਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ, ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ। ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੰਦੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮ੍ਰਦੁ ਹੈ, ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਅਰਧਚੰਦ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਚਾਰ ਹੱਥ, ਚਮਕਦਾਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਹਿਰਨ, ਤੇਜ਼ ਦੰਡ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਦੇ ਚਕਰ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ। ਮਾਤਾ ਸੁਯਸ਼ਾ, ਜੋ ਧਰਮਵਤੀ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਨ, ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੈ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ; ਫਿਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੋ। ਉਹ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਅਰਪਣਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਓ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਧੋਵੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਫੁੱਲ ਰੱਖੋ, ਪਵਿਤਰਤਾ ਲਈ। ਫੁੱਲ ਫੜ ਕੇ, ਮੰਤਰ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਲਈ ਮੰਤਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰੋ; ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੰਡ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਅਰਪਣਾਂ ਹਟਾਓ। ਫਿਰ, ਆਸਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੋ, ਆਧਾਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖੋ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਕਾਲੀ ਰੰਗ ਦੀ ਆਧਾਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅੰਤਹੀਨ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਚਿੱਟੇ, ਪੰਜ ਫਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਾਟਦੀ ਜਾਪਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ। ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਰ-ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਆਸਨ ਹੈ, ਜੋ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪਾਟ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਚਾਰ ਆਧਾਰ ਹਨ—ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਅਤੇ ਏਸ਼ਵਰਤਾ। ਇਹ ਆਧਾਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੱਟਾ, ਲਾਲ, ਪੀਲਾ, ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਹਨ; ਅਧਰਮ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਤੱਕ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਪਾਸਕ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਵਿਧੀ, ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰੀਤ ਹੈ।