ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਪਰ ਜੇ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਨ ਚੰਚਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅੰਗ-ਨਿਆਂਸ ਦੀ ਰੀਤਿ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਨਿਆਂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ, ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਤੇ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂਕਾਰ) ਦੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੰਸਾ ਦੀ ਨਿਆਂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਵੇਂ ਪੜਾਅ 'ਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਨਿਆਂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਜਾਂ ਕਈ ਨਿਆਂਸ ਉਪਾਸਨਾ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। 'ਅ' ਅੱਖਰ ਸਿਰ 'ਤੇ, 'ਆ' ਮੱਥੇ 'ਤੇ, 'ਇ' ਅਤੇ 'ਈ' ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ, 'ਉ' ਅਤੇ 'ਊ' ਦੋਵੇਂ ਕੰਨਾਂ 'ਤੇ, '' ਅਤੇ '' ਦੋਵੇਂ ਗਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ, '' ਅਤੇ '' ਦੋਵੇਂ ਨੱਕਾਂ 'ਤੇ, 'ਏ' ਅਤੇ 'ਐ' ਦੋਵੇਂ ਹੋਠਾਂ 'ਤੇ, 'ਓ' ਅਤੇ 'ਔ' ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣੇ ਹਨ। 'ਅੰ' ਜੀਭ ਤੇ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਤਲੂ 'ਤੇ। 'ਕ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਰਗ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਪੰਜ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ, 'ਚ' ਵਰਗ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ, 'ਟ' ਅਤੇ 'ਤ' ਵਰਗ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ। 'ਪ' ਅਤੇ 'ਫ' ਪਾਸਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਠ 'ਤੇ, 'ਬ' ਅਤੇ 'ਭ' ਨਾਭੀ 'ਤੇ, 'ਮ' ਦਿਲ 'ਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਿਆਂਸ ਕਰਨੀ ਹੈ। 'ਯ' ਤੋਂ 'ਸ' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੱਤ ਧਾਤੂਆਂ 'ਤੇ, 'ਹੰ' ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ 'ਕ੍ਸ਼' ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜਾਹ ਰੁਦਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਨਿਆਂਸ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਦੀ ਨਿਆਂਸ ਅੰਗਾਂ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ 'ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਆਦਿ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਨਿਆਂਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਦਿਲ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਵੀ ਨਿਆਂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਫਿਰ ਉੱਤੇ, ਚਿਹਰੇ ਉਪਰਲੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰੱਖਣੇ ਹਨ; ਪੰਜ ਈਸ਼ਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪੰਜ ਚਿੱਟੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਆਂਸ ਕਰਨੀ ਹਨ। ਚਾਰ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਿਆਂਸ ਹੋਣ। ਦਿਲ, ਗਲਾ, ਮੋਢੇ, ਨਾਭੀ, ਪੇਟ, ਪਿੱਠ, ਛਾਤੀ, ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਘੋਰ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਿਆਂਸ ਕਰਨੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਦਾ, ਲਿੰਗ, ਘੁੱਟਣ, ਪਿੰਡਲੀਆਂ, ਕੁੱਲ੍ਹੇ, ਕਮਰ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਦਸ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨੀ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਧੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੱਕ, ਸਿਰ, ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਿਆਂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੜਤੀ (38) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਆਂਸ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਣਵ ਦੀ ਨਿਆਂਸ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਕੁਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਈਆਂ 'ਤੇ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਪਾਸਿਆਂ, ਪੇਟ, ਜੰਘਾ, ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਪ੍ਰਣਵ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂਸ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੰਸਾ ਦੀ ਨਿਆਂਸ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੰਸਾ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਤੇ, ਨੱਕਾਂ ਤੇ, ਬਾਂਹਾਂ, ਅੱਖਾਂ, ਮੂੰਹ, ਮੱਥੇ, ਨੱਕ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਤਲ, ਮੋਢੇ, ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਅਤੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ੍ਹਿਆਂ, ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਟਖਣਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂ ਪੰਜ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੰਸਾ ਦੀ ਨਿਆਂਸ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਨਿਆਂਸ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਵਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਧੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ੈਵ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਬੰਧਨ ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਛੱਡ ਕੇ, 'ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ' ਇਸ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਸ਼ੈਵ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜ ਯਜਨਾਂ ਹਨ—ਕਰਮ ਯਜ, ਤਪਸ੍ਯਾ ਯਜ, ਜਪ ਯਜ, ਧਿਆਨ ਯਜ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਯਜ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਰਮ ਯਜ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਤਪਸ੍ਯਾ ਯਜ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਜਪ ਯਜ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਧਿਆਨ ਯਜ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਯਜ ਵਿੱਚ; ਹਰ ਇੱਕ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਜ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਨਿਛਾ ਵਾਲਾ। ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਛਾਵਾਂ ਭੋਗ ਕੇ ਮੁੜ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਅਨਿਛਾਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਪਸ੍ਯਾ ਯਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤਪਸ੍ਯਾ ਯਜੀ ਮੁੜ ਉਥੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਯਜੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਰਮ ਯਜ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਵਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਮੁਕਤ ਹਨ। ਜੇ ਕਰਮ ਯਜ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬੰਧਨ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੰਜ ਯਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਯਜ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੋਵੇਂ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਸਾ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧਿਆਨ ਯਜ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਭੀ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੂਪਤਾ ਸੁਕਸ਼ਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਉਪਸਥਿਤੀ ਸਿੱਧੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਮਿੱਟੀ, ਲੱਕੜ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕਰਮ ਦੀਆਂ ਸਥੂਲ ਰੂਪਾਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਯਜੀ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਰੂਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਆਇਆ ਫਲ ਨਾ ਗਵਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਕੁਹਣੀ ਚੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਬਾਰਾਂ ਅੰਗੁਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਜਾਂ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ। ਜਾਂ ਨੱਕ ਦੀ ਨੋਕ 'ਤੇ, ਮੂੰਹ 'ਤੇ, ਗਲੇ 'ਤੇ, ਦਿਲ 'ਤੇ ਜਾਂ ਨਾਭੀ 'ਤੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਦਾ ਸਥਿਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਪੂਰਨ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।