ਇੱਕ ਨਿਰਜਨ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਅੱਠਵੀਂ ਤਿੱਥਿ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ, ਤਾਂ ਬਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਵਰੁਣ ਨੁਸਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਦਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੀਰਥ ਸਰੋਵਰ, ਝੀਲ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ। ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਨ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਾਹਰੀ ਮੈਲ ਹਟਾ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਲਗਾ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨ੍ਹਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੱਪੜਾ ਬਦਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਤਪਸਵੀ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ, ਉਹ ਸੁਗੰਧਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਨਾ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਦੰਦ ਮੰਜਣ ਕਰਨ। ਜਬ sacred thread ਪਹਿਨ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਗੁੱਛ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁੱਬ ਕੇ ਆਚਮਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੰਡਲ ਬਣਾਏ। ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਮਨੋਯੋਗ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਉੱਠ ਕੇ ਆਚਮਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ। ਇਹ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਗਾਈ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਪਲਾਸ਼ਾ ਪੱਤਾ, ਕਮਲ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਘੜਾ ਵਰਤ ਕੇ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਡੁੱਬਣਾ ਹੋਵੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵਰੁਣ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਸਾਫ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤੱਕ ਗੀਲਾਪਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧੋ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਸਮਰਪਿਤ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ, ਉਸ ਲਈ ਇਹੀ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਸਵੈ-ਧਰਮ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੂਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮ-ਯਜ੍ਯ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੂਰਜ-ਸਰੂਪ ਹਨ, ਅਰਘਿਆ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ, ਆਪਣੇ ਸੂਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੱਥ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ-ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਤਿਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਨਾਲ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 'ਆਪੋਹਿਸ਼ਠ' ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਬਚਿਆ ਪਾਣੀ ਸੁੰਘ ਕੇ, ਖੱਬੇ ਨੱਕ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਰਘਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਖੱਬੇ ਨੱਕ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਘਿਆ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਮਿਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਹੱਥ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਲਾਲ ਗੁਲਾਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦੀ 'ਸਵਖੋਲਕਾਯ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚੱਕਰ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਓਥੇ ਮਾਗਧ ਪ੍ਰਸਥ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲੇਸ਼ੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕਲੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਮਿਲੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਣੀ, ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਤਿਲ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੁਰਵਾ ਘਾਸ, ਅਪਾਮਾਰਗ, ਗਾਏ ਦਾ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਗੁਟਣਾਂ ਦੇ ਬਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਲੇਸ਼ੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਘਿਆ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਾਂ, ਹਥੇਲੀ ਜੋੜ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੇਟ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ-ਸਰੂਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਚੁੱਕ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਹੱਥ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾਂ—ਈਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਸਦ੍ਯੰਤ—ਵਾਂਗ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਿਭੂਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਿਰ, ਮੁਖ, ਹਿਰਦਾ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਪੈਰ ਆਦਿ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਛੂਹ ਕੇ, ਸਾਫ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕੱਪੜਾ ਪਾ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਰਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣਾ ਜਾਂ ਕੱਪੜਾ ਢੱਕ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹੱਥ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਮੱਥੇ 'ਤੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਸਾਫ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਗੋਲ, ਚਉਕੋਣ, ਬਿੰਦੀ ਜਾਂ ਅਰਧਚੰਦ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਾਂਹਾਂ, ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਣਾ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸਿਰ, ਗਲ, ਕੰਨ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਰੁਦਰਾਖ਼ਸ਼ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਦੀ, ਅਟੁੱਟ, ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਨਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਵੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਪੀਲੀ, ਫਿਰ ਲਾਲ, ਫਿਰ ਕਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਹਿਨੀ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਨੀਵੀਂ ਕਿਸਮ ਉੱਚੇ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਨੀਵੇਂ ਨੂੰ ਨਾ ਪਹਿਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾਲਾ ਨਾ ਪਹਿਨੀ ਜਾਵੇ; ਮਾਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੀਕ ਸਮੇਂ—ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ 'ਤੇ, ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਵਾਰ, ਜਾਂ ਇਕ ਵਾਰ—ਪਹਿਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪੂਜਾ-ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ, ਫਿਰ ਸਫ਼ੈਦ ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਚੇਲੇਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਠ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨੇ: ਸ਼ਿਵ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪਿਤਾਮਹ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਹਰਨਹਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ। ਜਾਂ, ਸਿਰਫ਼ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਨੂੰ ਗਿਆਰਵੀਂ ਵਾਰੀ ਜੋੜ ਕੇ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।