ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕਠੇ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਭ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨ-ਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਕੰਜੂਸੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਹੁਣ "ਸਾਧਕ" ਨਾਮਕ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਜਾ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਖੁੱਲਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਮੰਡਲ 'ਚ ਲਿਆਇਆ। ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਰਿਤੂ-ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਗਾ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਿਤ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਮੰਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੈਵ ਵਿਦਿਆ ਸੌਂਪੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਮੰਤਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰ-ਸਾਧਕ ਨੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਨਿਯਤ ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਦਮ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਲਈ ਪੂਰਵ-ਕਰਮ "ਪੁਰਸ਼ਚਰਣ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ "ਵਿਨਿਯੋਗ" ਨਾਂਕ ਕਾਰਜ ਵਜੋਂ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਤਰ-ਅਭਿਆਸ ਵਧੇਰੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਰ ਲੈ, ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਉਹਦੇ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਨਿਰਮਲ ਸਮੇਂ, ਦੰਦ ਅਤੇ ਨਖ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਸਾਧਕ ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਲੇਪ, ਹਾਰ, ਗਹਿਣੇ ਲਾ ਕੇ, ਪੱਗ ਅਤੇ ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ 'ਚ, ਆਪਣੇ ਘਰ, ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੁਹਣੇ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਪੁਰਾਣਾ ਆਸਨ ਲਾ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੈਵ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ, ਸੰਯਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਨਕੁਲੀਸ਼, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਈਸ ਪੁਡਿੰਗ (ਖੀਰ) ਭੋਗ ਲਗਾ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਤਰ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਰੀ, ਜਾਂ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਦੋ ਮਿਲੀਅਨ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਧਕ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਖੀਰ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਖਾਰ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਖਾਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਹਿੰਸਾ, ਧੈਰਜ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਰੱਖਿਆ। ਜੇਕਰ ਖੀਰ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋਰ ਭੋਜਨ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਹੋਣ, ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਗ, ਚਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਅਨਾਜ, ਜੌ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦੂਧ, ਦਹੀਂ, ਘੀ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ—ਇਹ ਸਭ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਧਕ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੋਲ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਖਾਇਆ। ਵ੍ਰਤ-ਧਾਰੀ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੰਤਰ ਅਠ ਸੌ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਜਾਂ ਜਿੰਨਾ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਛਿੜਕ ਕੇ ਨ੍ਹਾਇਆ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀਆਂ, ਸੱਤ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਘੀ ਨਾਲ, ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼ੈਵ-ਸਾਧਕ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਸਤੂ ਦੁਲਭ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੋਈ ਹਰਾ ਮੰਤਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ, ਵਿਧੀ-ਰਹਿਤ ਜਪ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਦੁਲਭ ਨਹੀਂ; ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ, ਸੰਪੱਤਾ, ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਤ ਜਾਂ ਅਸਮਯ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭਸਮ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ, ਵਾਲ ਗੰਢ ਕੇ, ਜਨੇਉ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼ੁਧੀ ਵਾਲੀ ਅੰਗੂਠੀ ਫੜ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਪਸ਼ੁਪਤ ਵ੍ਰਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੰਡਲ ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ ਘੜੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ 'ਚ ਰੱਖਣੀਆਂ। ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ ਸਾਹਮਣੇ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਪੱਛਮੀ ਘੜੀ 'ਚ, ਵਿਦਿਆ ਦੱਖਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਉੱਤਰ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਪਰਾ ਕੇਂਦਰ 'ਚ ਰੱਖਣੀ। ਉਥੇ ਰਖਿਆ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਧੈਨਵੀ ਮুদ্রਾ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਘੜੀਆਂ 'ਤੇ ਮੰਤਰ ਜਪ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੱਕ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੰਨੀ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ, ਸਿਰ ਖੁੱਲਾ, ਮੰਡਲ 'ਚ ਲਿਆ ਕੇ, ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਧੀ, ਤਰਪਣ ਆਦਿ, ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਬੈਠਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮੰਤਰ-ਸਰੀਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਘੜੀਆਂ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੱਥ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸਿਖਾਇਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਮੰਡਲ 'ਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਸੌ ਅਠ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਅੰਤਮ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਮੜੀ ਵਾਰੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਹੱਥ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ—"ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਧਿਆਪਕ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ! ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਗੁਰੂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਪੂਜਾ, ਮੰਤਰ, ਅਭਿਆਸ, ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਖਾਈ।