ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਜੋਤਿ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ, ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਆਰਜ਼ੂ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਅਣਿਮਾ ਆਦਿਕ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮੁੜ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੁਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸਰਵਗਿਆਤਾ, ਸੰਤੋਖ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਗਿਆਨ, ਅਟੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਅਨੰਤਤਾ ਅਤੇ ਖੁਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਤ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚੇਲੇ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਾਰਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ੈਵ ਗਿਆਨ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਉਹ ‘ਓਮ’ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ‘ਨਮਃ’ ਨਾਲ ਅੰਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਕੱਤਰ ਹੋਇਆ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਵਿਦਿਆ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ, ਛੰਦ, ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਆਸਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੜ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਗਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲਮਈ ਕਰਮ—ਤੁਸੀਂ ਕਬੂਲ ਕਰੋ।” ਫਿਰ, ਗੁਰੂ ਚੇਲੇ ਸਮੇਤ, ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਝੁਕ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਭ ਯੋਗ ਪੂਜਨਯੋਗ ਸਭਾ-ਸਦੱਸੀਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਕੰਜੂਸੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ “ਸਾਧਕ” ਨਾਂਕ ਰੀਤਿ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਸਿਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਕੇ, ਸੋ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੌ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਸ਼ੈਵ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਵ-ਵਰਨਿਤ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਪਰਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸ਼ੈਵ ਗਿਆਨ ਚੇਲੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪਦਾ ਹੈ। ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਹਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਆਸਕ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ-ਸਾਧਕ ਗੁਰੂ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਰੀਤਿ ਅਨੁਸਾਰ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਰੀਤਿ ਨੂੰ “ਪੁਰਸ਼ਚਰਣ” ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਨਿਯੋਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਅਤਿ-ਸਾਧਨਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਪਰ ਜੇ ਕਰੇ, ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ, ਦੰਦ ਤੇ ਨੱਖ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਸੁਗੰਧਤ ਚੂਰਨ, ਮਾਲਾ, ਗਹਿਣੇ, ਪੱਗ, ਚਾਦਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਮੰਦਰ, ਘਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੁਖਦ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੇ ਆਸਨ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੈਵ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨਕੁਲੀਸ਼, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ, ਜਾਂ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਦੋ ਲੱਖ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਲੱਖ, ਜਾਂ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਖੀਰ (ਨਮਕ ਤੇ ਖਾਰ ਨਾਲ ਮਾਪ ਕੇ) ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਹਿੰਸਕ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸਯੰਮੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖੀਰ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ, ਜੜਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਆਗਿਆਤ ਹੋਰ ਭੋਜਨ, ਜੋ ਹੋਰੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਖਾਂ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਚਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ, ਅਨਾਜ, ਜੌ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਘਿਉ, ਜੜਾਂ, ਫਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਅੱਠ-ਸੌ ਵਾਰ ਜਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਯੋਗ੍ਯਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੱਤ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਘਿਉ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼ੈਵ-ਸਾਧਕ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰਾ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ, ਬਿਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧੀ ਦੇ, ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਜਪ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਇੱਥੇ, ਗਿਆਨ, ਸਮਪੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮਤ ਜਾਂ ਅਵਸਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਭਸਮ ਅਤੇ ਜਲ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸਹੀ ਕਰਮਵਾਰ ਜਪ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ, ਕੇਸ ਗੰਢ ਕੇ, ਜਨੇਊ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੋਦਕ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਪਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦਿਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਚਾਰਯ ਜਾਂ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਦਿੱਖਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਡਲ ਬਣਾਕੇ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ ਘੜੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।