ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉੱਚਤ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਵਿਦੀਪੂਰਕ ਰੀਤੀਆਂ ਸਿਖਾਈਆਂ। ਪਹਿਲਾਂ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਮੰਤਰ ਜਪ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਘਾਟੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਮਨ-ਜਪ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਅੰਬਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇਸ ਦੇ ਛੇ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਤਿਸ਼ਯ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਆਸਨ ਤੇ ਲੈ ਚੱਲੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗਿ ਨਾਡੀਆਂ ਦੀ ਸੀਲਿੰਗ ਕਰਕੇ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਥਿਰ-ਅਸਥਿਰ, ਠੰਡ-ਗਰਮੀ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗੰਢ ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਉੱਚਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਨਵੀਂ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤ-ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ, ਸ਼ਾਂਤਯਤੀਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗਲ੍ਹ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ, ਫਿਰ ਗੁਡਿਆਂ ਤੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਹਰਾਵ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੀਜ-ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਧਾਗਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ-ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਲੋਟਸ-ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਉਪਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਆਹੁਤ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਦੀਵੀ ਗੁਣ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, "ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ," ਕਹਿ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਸਰਵਜਨਤਾ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਅਨਾਦਿ-ਅੰਤ-ਰਹਿਤ ਗਿਆਨ, ਨਿਰਬਾਧ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਵਤੰਤਰਤਾ, ਅਨੰਤਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤ-ਪਾਤਰੇ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਯਥਾਵਤ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਿਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਓਮ-ਪੂਰਵਕ, 'ਨਮਹ' ਅੰਤ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ-ਵਿਦਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਛੰਦ, ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਆਸਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸੁਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ — ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਟਾਫ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸਭ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਭਾ-ਸਦੱਸਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭਾ-ਸਦੱਸਾਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ-ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਕੰਜੂਸੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਹੁਣ, ਮੈਂ 'ਸਾਧਕ' ਨਾਮਕ ਰੀਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਪਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਮੰਡਲ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਪੂਰਵ ਵਾਂਗ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸੌ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਰੀਤ-ਪਾਤਰੇ ਨਾਲ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਕ੍ਰਮ-ਵਿਧੀ, ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਤ ਮੰਤ੍ਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਿਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗ ਦੇ ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ਿਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ-ਸਾਧਕ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਧੀਕ ਅਨੁਸਥਾਨ, ਕਦਮ-ਕਦਮ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਰੀਤ 'ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਵਿਨਿਯੋਗ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਤ੍ਰ-ਸਾਧਨਾ ਮੁਕਤੀ-ਚਾਹਕ ਵੱਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸੁਭ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਨਿਰਮਲ ਸਮੇਂ, ਸਾਫ਼ ਦੰਦ ਅਤੇ ਨੱਖ ਨਾਲ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਉੰਗਲੀਆਂ, ਮਾਲਾ, ਗਹਿਣੇ, ਪੱਗ ਅਤੇ ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਜ-ਧਜ ਕੇ, ਮੰਦਰ, ਘਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ, ਸਥਿਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨਕੁਲੀਸ਼ਾ, ਪਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਵਾਲਾ ਖੀਰ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਉਪਾਸਨਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਰਨੀ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਮੰਤ੍ਰ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਰੀ, ਜਾਂ ਅੱਧ, ਜਾਂ ਅੱਧ ਦਾ ਅੱਧ, ਜਾਂ ਦੋ ਮਿਲੀਅਨ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਵਲ-ਖੀਰ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਅਲਕਲਾਈਨ ਨਾਲ ਮਾਪ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਹਿੰਸਕ, ਧੀਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਚਾਵਲ-ਖੀਰ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ, ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋਰ ਭੋਜਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਹੋਣ, ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਚਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਅਨਾਜ, ਜੌ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦੂਧ, ਦਹੀਂ, ਘੀ, ਜੜਾਂ, ਫਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵੀ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ, ਵਿਦੀਪੂਰਕ, ਸ਼ਿਵ-ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਿਵ-ਉਪਾਸਨਾ, ਮੰਤ੍ਰ-ਜਪ, ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ, ਪਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਆਤਮ-ਉੱਨਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।