ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਆਚਾਰ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਚਾਰਿਆਨੁਸਾਰ, ਆਚਾਰਿਆ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਅੱਗ ਨਾਲ ਹਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਯਸ (ਖੀਰ) ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਨ ਲਈ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਪਾਯਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਹ ਖਾਏ। ਫਿਰ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪੂਰਨ ਅਰਪਣ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਚਾਰਿਆ ਅੱਗ ਦੀ ਜਗਾਉਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਓਂਕਾਰ, ਫਿਰ ਹੁਂਕਾਰ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਫਟ਼ ਨਾਲ ਅੰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ "ਸਵਾਹਾ" ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮਸ਼: ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਤਿੰਨ ਹਵਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਇੱਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਤੱਕ ਲੰਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰਿਆ, ਸ਼ਾਂਤੀ-ਮੁਦਰਾ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਹਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ। ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਦਵਾਦਸ਼ਾਂਤ 'ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਵਚ-ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਸ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੂਲ-ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਭੋਗਤਾ ਅਤੇ ਭੋਗ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ। ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕਲਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤਿਆਤੀਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰਕੇ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਧਾਗਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਂਤਿਆਤੀਤਾ ਪੜਾਅ ਤੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਧਾਗਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਇਉਂ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਿਆਤੀਤਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਤਿੰਨ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬਿਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਚਾਰਿਆ, ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ 'ਤੇ, ਹਵਨ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼, ਚਾਰੁ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਮੰਨ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਆਚਾਰਿਆ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੂੰਹ ਧੋਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਆਚਾਰਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੀ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੂੰਹ ਧੋਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦੰਤ-ਕਾਸ਼ਟ (ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੱਕੜੀ) ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਸਿਰਾ ਨਰਮ ਹੋਵੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੈਠ ਕੇ, ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੰਤ-ਕਾਸ਼ਟ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਚਾਰਿਆ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਆਚਾਰਿਆ ਵੇਖੇ ਕਿ ਸੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਦੰਤ-ਕਾਸ਼ਟ ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬਾਕੀ ਭਾਗ ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਚਾਰਿਆ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੌ, ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਆਚਾਰਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬਿਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਨਵੇਂ, ਸੁੱਚੇ, ਅਤੇ ਅਣਵਰਤੇ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਸਿਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਰਕੇ ਲੰਬੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਚਾਰਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਵਾਂ ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਢੱਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਛੋਣੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਭਸਮ, ਤਿਲ ਤੇ ਰਾਈ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਕੀਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਪਰਾਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਿਯਮਤ ਤਿਆਰੀ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਚਾਰਿਆ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ, ਜਿਵੇਂ ਆਚਾਰਿਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੱਕ, ਆਚਾਰਿਆ ਮੰਡਲ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਫੁੱਲ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਆਚਾਰਿਆ ਉਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਪਿਛਲੀ ਵਾਂਗ, ਸੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨੂੰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਭਗਵਾਨ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭੇਟਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਮੰਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੌ, ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਧਾਗਾ ਥੱਲੇ ਲਟਕਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਅਗੇ, ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਦੇ ਪੜਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਵਾਗੀਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਅੱਗੇ ਹਵਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਵਾਗੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਗਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ, ਧਾਗਾ-ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰਨਾ, ਛਿੜਕਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਚਾਰਿਆ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਭ ਗਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਅੱਠ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਰਭ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਲਈ, ਆਚਾਰਿਆ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਆਤਮ-ਤੱਤ ਨੂੰ ਵਾਗੀਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।