ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਕਲਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਛੇ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਸਵਰੂਪ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪਰਵੇਸ਼ਿਤ ਹੋਣਾ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਮਾਰਗ ਦੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਪਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਵੇਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਵੀ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲਤਾਰ-ਚੱਕਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਲਈ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੋ ਹਥ ਦੀ ਆਕਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ-ਆਚਾਰਯਾ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਨਿੱਤ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਯੋਗ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਪਾਯਸਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਉਸ ਪਾਯਸਾ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿਸਾ ਹਵਨ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਹਿਸਾ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਆਚਾਰਯਾ ਪੰਜ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਮੂਲ ਅੱਖਰਾਂ, ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਨਾਦ ਨਾਲ, 'ਯ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ 'ਯ' ਨਾਲ ਅੰਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਲਾਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਰੀਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਾਨ, ਸਾਹਮਣੇ ਪੁਰੁਸ਼, ਸੱਜੇ ਅਘੋਰ, ਖੱਬੇ ਵਾਮਾ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਦਯਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਮুদ্রਾ ਬਣਾਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਾਯਸਾ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿਸੇ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਬਾਕੀ ਚੇਲੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਰਪਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਰੀਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਗ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਓਂਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਕਾਰ, ਫਿਰ ਮੂਲ ਤੇ ਫਟ ਨਾਲ ਅੰਤ। 'ਸਵਾਹਾ' ਨਾਲ ਅੰਤ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਤਿੰਨ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤ੍ਰੈ-ਰੂਪ, ਤਿੰਨ ਗਤੀ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਗਾ, ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਚੇਲੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਚੇਲਾ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਉਸ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਮুদ্রਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਚੇਲੇ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਚੇਤਨਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਵਾਦਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਰੱਖੋ, ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਜੋੜੋ, ਤੇ ਹਥਿਆਰ-ਕਵਚ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ, ਚੇਲੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰੈ-ਮੂਲ ਫੰਨ੍ਹੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਭੋਗਤਾ ਤੇ ਭੋਗਿਆ ਹੋਣ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸਮਝੋ; ਕਲਾਵਾਂ, ਸ਼ਾਂਤਿ-ਅਤੀਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜੋ; ਜਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜ-ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਚਲੋ। ਫਿਰ, ਅਸ਼ੁਧੀ ਤੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰੋ; ਅਸ਼ੁਧੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਦੇ ਕੇ, ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਓ। ਚੇਲੇ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਜ ਕੇ, ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਿੰਨ੍ਹੋ; ਸ਼ਾਂਤਿ-ਅਤੀਤਾ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਲਿਖੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਿ-ਅਤੀਤਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੇ ਕੇ, ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬਿਠਾਓ; ਆਚਾਰਯਾ, ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼, ਚਾਰੂ, ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਦੇ। ਚੇਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਮੰਨ ਕੇ, ਆਚਾਰਯਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੂੰਹ ਧੋਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਆਚਾਰਯਾ ਪੰਚਗਵਯਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਚੇਲਾ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੀ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੂੰਹ ਧੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਧਾਤੀ-ਸਫਾਈ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਚੀਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਨੋਕ ਨਰਮ ਹੋਵੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ, ਬੈਠ ਕੇ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਧੋ ਕੇ ਤੇ ਦੰਦ-ਸਾਫ਼ੀ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਫੈਂਕ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਚੇਲਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ, ਆਚਾਰਯਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਚਾਰਯਾ ਵੇਖੇ ਕਿ ਦੰਦ-ਸਾਫ਼ੀ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਚਾਰਯਾ, ਉਸ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੌ, ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬਿਠਾਓ। ਸਾਫ਼ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਲੇਟੋ। ਆਚਾਰਯਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਚੇਲੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਨਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਚਾਦਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕਦਾ ਹੈ। ਪਲੰਗ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਭਸਮ, ਤਿਲ ਤੇ ਰਾਈ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚੋ; ਰੱਖਿਆ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਕੀਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿਓ। ਚੇਲਾ, ਨੇੜੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਤਿਆਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਚਾਰਯਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੀਤਾਂ, ਆਚਾਰਯਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪਾਸੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਜਾਓ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਵਾਂਗ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੱਕ, ਆਚਾਰਯਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਮੰਡਲ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।