ਗੁਰੂ ਨੇ ਮਨਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ, ਉਚਾਰਣ ਅਤੇ ਉਚਾਰਿਤ ਦੀ ਸੰਬੰਧਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਗਹਿਰੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਮਰਸ਼ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰੂਪ-ਸੰਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਸਨ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਸ਼ਯ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦীক্ষਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ, ਮਹਿਲਾ-ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ ਧਨ੍ਯ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲੈਣਾ, ਜੀਵਨ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਸਿਰ ਕਟਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੋਹ ਅਤੇ ਭੁਲਾਵਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ-ਸਹਿਤ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਵ-ਮਠ ਵਿੱਚ 'ਸਮਯਾ' ਅਵਸਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ, ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਭਸਮ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਸੰਯੁਕਤ ਰੁਦ੍ਰਾਖ਼ਸ਼ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਜਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ, ਅਰਪਣ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਇਹ ਸਭ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਪੂਰੇ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਤਪਸਿਆ ਮਠ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ 'ਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ, ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਯਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਯਨ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਸੁਣਨਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, 'ਸਮਯਾ' ਨਾਮਕ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸ਼ਿਵ-ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ, ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਛੇ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੇ ਮਾਰਗ ਹਨ: ਕਾਲਾ, ਤੱਤਵ, ਭੁਵਨ, ਵਰਣ, ਪਦ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ। ਪੰਜ ਕਾਲਾ, ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਲਾ-ਮਾਰਗ ਹਨ; ਹੋਰ ਪੰਜ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜ ਪੰਜ ਕਾਲਾ ਵਿਆਪਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੱਤਵ-ਮਾਰਗ, ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤਵ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਭਾਗ ਤੱਕ, ਛਬੀਸ ਤੱਤਵਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹਨ। ਭੁਵਨ-ਮਾਰਗ, ਨੀਵੀਂ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ, ਸਠ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਜਾਂ ਵਿਭਾਜਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪਚਾਸ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਵਰੂਪ ਅੱਖਰ ਹਨ, ਜੋ ਵਰਣ-ਮਾਰਗ ਹਨ; ਪਦ-ਮਾਰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ-ਮਾਰਗ, ਉੱਚਤਮ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ, ਸਭ ਉੱਚਤਮ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਤੱਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਿਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਕਾਲਾ-ਮਾਰਗ ਵਿਆਪਕਤਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਮਾਰਗ ਵਿਆਪਕਿਤਾ-ਅਧੀਨ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ, ਕਿਸੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਮਾਰਗ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਛੇ-ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਸਮਝ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕਿਤਾ-ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਅਸਲ ਅਵਸਥਾ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਮਾਰਗ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕਿਤਾ-ਅਧੀਨਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਅਚੀਤ-ਸਮਝ ਕੇ, ਮਾਰਗ-ਸ਼ੁੱਧੀ, ਬੇਦੀ-ਚਕਰ ਦੇ ਸੀਮਾਂ ਤੱਕ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਲਈ, ਦੋ ਹਥ ਦੀ ਚਕਰ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ-ਆਚਾਰਯ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਨਿਤ-ਕਰਮ ਕਰਕੇ— ਚਕਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ, ਚੜ੍ਹਾਈ ਯੋਗ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਪਾਯਸਾ (ਖੀਰ) ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਰਪਣ ਲਈ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਬਾਕੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਿਆਰ ਚਕਰ ਜਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਚਕਰ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਪੰਜ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਮੂਲ ਅੱਖਰਾਂ, ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਨਾਦ ਨਾਲ, ਸਲਾਮੀ 'ਯ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਅੰਤ 'ਯ' ਨਾਲ, ਵਿਦੀ-ਵਿਦਿਆਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਾਨ, ਸਾਹਮਣੇ ਪੁਰੁਸ਼, ਸੱਜੇ ਅਘੋਰਾ, ਖੱਬੇ ਵਾਮਾ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਦਯਾ; ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਮুদ্রਾ ਬਣਾਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਵ-ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਹਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਾਯਸਾ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤਰਪਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੂਰਾ ਅਰਪਣ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਜਵਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਓਂਕਾਰ, ਫਿਰ ਹੁੰਕਾਰ, ਫਿਰ ਮੂਲ ਅਤੇ ਅੰਤ 'ਫਟ' ਨਾਲ; ਅੰਤ 'ਸਵਾਹਾ' ਨਾਲ, ਪ੍ਰਜਵਲਨ ਵਿੱਚ, ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਤਿੰਨ ਅਰਪਣ ਪ੍ਰਜਵਲਨ-ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ-ਭਾਗੀ, ਤਿੰਨ-ਭਾਗੀ ਕਰਮ, ਦੋ-ਜਨਮ ਵਾਲੀ, ਚਿੱਟੀ ਰੰਗ ਦੀ ਕੁਵਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਗਾ, ਮੰਤ੍ਰ-ਸੰਸਕਾਰ ਨਾਲ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ, ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੱਕ, ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਕਰਕੇ, ਸੁਸ਼ੁਮਣਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਮুদ্রਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ-ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਅਰਪਣ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਦਿਲ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਫੁੱਲ-ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਲੈ ਕੇ, ਦਵਾਦਸ਼ਾਂਤ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਵਚ-ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਲ ਮੂਲ ਫੰਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਭੋਗਤਾ ਅਤੇ ਭੋਗ-ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧੀ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਸ਼ਿਵ-ਸੰਪਰਦਾਏਕ ਯਾਤਰਾ, ਸ਼ਰਧਾ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਰਪਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।