ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਜੋ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵੇਦਾਂ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਮ ਦীক্ষਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਤਾਂ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।" ਉਸ ਉੱਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਣਯ ਦਾਇਕ ਦীক্ষਾ ਬਤਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਦীক্ষਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੇ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਦীক্ষਾ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਧਨਾਂ ਦੇ ਗੰਢ ਖੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਦੱਸੀ ਹੈ: ਸ਼ਾਂਭਵੀ, ਸ਼ਾਕਤੀ ਅਤੇ ਮਾਂਤ੍ਰੀ।" "ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੁਰੰਤ ਪਛਾਣ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਦীক্ষਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰ ਬੰਧਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਵਾਲੀ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ-ਜੀ ਪਾਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਸ਼ਾਕਤੀ ਦীক্ষਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ, ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਮਾਂਤ੍ਰੀ ਦীক্ষਾ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘੜਾ ਅਤੇ ਮੰਡਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੁਰੂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਉਤਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਉਥੇ ਹੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਉਤਰੀ, ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਗਿਆਨ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ੈਵ ਆਚਰਣ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਿਧੀ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇ।" "ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਤਰਨ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ।" "ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਕੰਬਣ, ਰੋਮਾਂਚ, ਆਵਾਜ਼, ਅੱਖਾਂ, ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਣਾ।" "ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਰਾਹੀਂ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ; ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ, ਤਿਵੇਂ ਗੁਰੂ; ਸ਼ਿਵ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਫਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।" "ਗੁਰੂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਭੀ ਨਾ ਕਰੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਚਾਹੇ ਤੁਰਦਾ, ਖੜਾ, ਸੁੱਤਾ ਜਾਂ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲੱਗੇ; ਜੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਕਰੇ।" "ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾ ਬੈਠੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਸਿੱਧਾ ਦੈਵੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਘਰ ਹੀ ਮੰਦਰ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਮਾੜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਾਪ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਇੱਥੇ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਆਪਣੀ ਮੈਲ ਖੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਘਿਉ ਦਾ ਘੜਾ ਅੱਗ ਕੋਲ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਪਾਪ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਧਧਕਦੀ ਅੱਗ ਸੁੱਕੀ ਤੇ ਗੀਲੀ ਦੋਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੇ।" "ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ, ਵਧੀਆਈ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯਜ్ఞ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਥੇ ਯਮ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲਣ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਮਨ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ ਵਿੱਚ—ਉਹ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਭੀ ਝੂਠ ਨਾ ਕਰੇ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰੂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਕਰੇ, ਚਾਹੇ ਹੁਕਮ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਨਾ।" "ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਭਗਤ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਗੁਰੂ ਨੇਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਜਿਸ ਤੱਤ ਤੋਂ ਚੇਤਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਤ ਹੈ।" "ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਆਨੰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਗਿਆਨਹੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ।" "ਕੀ ਪੱਥਰ, ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲਾਂਘਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਕਾ ਪਾਰ ਲਾਂਘਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ? ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।" "ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਦ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਬਿਨਾਂ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਆਤਮ-ਸਾਖ਼ਾਤਕਾਰ।