ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਆਰੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਜਾਪ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ, ਤਿਥੀ, ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ, ਦਿਨ ਜਾਂ ਯੋਗਾ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੱਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ, ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਚਾਹੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਧੂਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਜੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਕਿਸੇ ਸਿੱਧ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪੂਰਨ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਵੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰਨਤਾ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਮ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜਾਣਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਇਹ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉੱਚਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਣ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।" ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਮਹਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨੀਵੇਂ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੇ ਇਹ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਿੱਧਾ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜਪਦਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਵੇਦ ਵਰਗੀ ਸਿੱਧੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਮ ਦੀਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਰਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।" ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਦੀਖਿਆ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਕਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੇ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ: ਸ਼ਾਂਭਵੀ, ਸ਼ਾਕਤੀ ਅਤੇ ਮਾਂਤ੍ਰੀ। ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਛੂਹ ਜਾਂ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੁਰੰਤ ਗਿਆਨ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਦੀਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਤੇਜ ਅਤੇ ਪਰਮ ਤੇਜ, ਬੰਧਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਤੇਜ ਹੈ। ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਤੀ ਦੀਖਿਆ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਯੋਗ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਰਾਹੀਂ, ਚੇਲੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਂਤ੍ਰੀ ਦੀਖਿਆ, ਜੋ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਘੜਾ ਅਤੇ ਮੰਡਲ ਦੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ, ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰਲੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੇਲਾ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਵ ਧਰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਵੀ ਇਸੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਉਤਰੀ, ਉੱਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਨਾ ਗਿਆਨ, ਨਾ ਸ਼ਿਵ ਆਚਰਨ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵੇਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਚੇਲੇ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਤਰਨ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ - ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ - ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਕੰਬਣ, ਰੋਮਾਂਚ, ਆਵਾਜ਼, ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਣਾ। ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਪਾ ਕੇ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕਰਕੇ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ; ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ, ਤਿਵੇਂ ਗੁਰੂ। ਸ਼ਿਵ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਫਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਸੋਚ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਤੁਰਦੇ, ਖੜੇ, ਸੁੱਤੇ ਜਾਂ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਸਿੱਧਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਅੱਗ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਆਪਣੀ ਮੈਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘਿਉਂ ਦਾ ਘੜਾ ਅੱਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੁੱਕੀਆਂ ਤੇ ਤਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੋਚ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ ਰਾਹੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।