ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਉਹੀ ਕਰਮ ਸਹੀ ਹੈ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸੱਚਾ ਆਚਰਨ ਨਹੀਂ। ਭਲੇ ਲੋਕ ਜਿਸ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਤਕਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਸਤਕਰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, “ਏ ਪ੍ਰੀਤਮ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਹਿਤ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਪਤਿਤ ਜਾਂ ਨੀਚ ਜਾਤਿ ਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਚਾਹੇ ਮਨੁੱਖ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸ਼ੁਧ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਧ, ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਮਾਰਗ ਅਸ਼ੁਧ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਮੰਤਰ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਨੀਚ, ਮੂਰਖ, ਅਗਿਆਨੀ, ਪਤਿਤ, ਅਨਿਯਮਤ ਜਾਂ ਅਧਮ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਵੀ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਤਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਪਿਆਰੀਏ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ, ਤਿਥੀ, ਨਕਸ਼ਤਰ, ਵਾਰ ਜਾਂ ਯੋਗ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੱਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਮੰਤਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ, ਕਦੇ ਵੀ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ। ਚਾਹੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਸਿੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਫਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੰਤਰ ਪਰਿਪੂਰਨ ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਪੂਰਨ ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਫਲ ਜਾਂ ਸਫਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਚਾਹੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸਿੱਖੇ। ਹੋਰ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਫਲ ਹੋਣ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਮੰਤਰ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਸਭ ਮੰਤਰ ਵੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ! ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਦ ਹੀ ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਾਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਰਤ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੀਵੇਂ ਜਾਂ ਤੋਖੇ ਹਨ, ਜਲਦੀ-ਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਿੱਧਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਦੱਸੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵੀ ਕਹਿੰਦੀ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿਧੀ ਵੇਦ ਵਰਗੀ ਸਿੱਧੀ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਰਵੋਚ ਦীক্ষਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।” ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ, ਪੁੰਨਯਤਮ ਦীক্ষਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖੁਦ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਦীক্ষਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਛੇ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਅਗਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਖਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ: ਸ਼ਾਂਭਵੀ, ਸ਼ਾਕਤੀ ਅਤੇ ਮਾਂਤ੍ਰੀ। ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ, ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਪਛਾਣ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੰਧਨ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਦਿੱਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਤੀਬਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੀਬਰ, ਬੰਧਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤੀਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੀਬਰ ਵਾਲੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਤੀ ਦਿੱਖਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂਤ੍ਰੀ ਦਿੱਖਾ, ਜੋ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੈ, ਘੜਾ ਤੇ ਮੰਡਲ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਤਿਆ ਦੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੇਲਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਉਤਰੀ, ਉੱਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਗਿਆਨ, ਨਾ ਸ਼ੈਵ ਆਚਰਨ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਿੱਧੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੇਖੇ ਜਾਣ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭਟਕ ਕੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਚੇਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਤਰਨ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਸਵਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਕੰਬਣਾ, ਰੋਮਾਂਚ, ਆਵਾਜ਼, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ। ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲ। ਕਿਉਂਕਿ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਲਈ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।