ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਜਪ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਪ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਲਾ ਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਤੀਹ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸਤਾਈ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਪੋਸ਼ਣ, ਪਚੀ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ, ਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਤੰਤ੍ਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਤਰਜਨੀ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ, ਮੱਧੀ ਅੰਗੁਠੀ ਨਾਲ ਧਨ, ਤੇ ਅਨਾਮਿਕਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਾਲਾ ਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 108 ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 100 ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, 50 ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮੱਧਮ। 54 ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਦਿਲ ਲਈ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਲਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ। ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ 'ਕਸ਼ਰੀਣੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਪ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਪ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅੰਗੂਠਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਲਾ ਫੇਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਅੰਗੂਠਾ ਨਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜਪ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਪ ਦਾ ਫਲ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਪ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨੰਤ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਫਲ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਗੁਰੂ, ਚੰਦਰਮਾ, ਦੀਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਜਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਜਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤੰਤ੍ਰ ਫਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਧਨ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਪ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੈਰ, ਪੱਗ, ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਝੁਕ ਕੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲ, ਜਾਂ ਗਲ ਢੱਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੱਥ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਹਾਲਤ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ, ਨਸ਼ੇ, ਛੀਕ, ਥੂਕ ਜਾਂ ਜੰਭਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਪ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਅਵਰਣ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਚੋ; ਜੇ ਸੰਪਰਕ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰ ਲਵੋ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ। ਜਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਸਵਾਸ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਚਾਹੇ ਬੈਠੇ, ਲੇਟੇ, ਚੱਲਦੇ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਉਠੇ ਹੋਏ ਹੋ। ਗਲੀ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਥਾਂ ਜਾਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਪੈਰ ਫੈਲਾ ਕੇ ਜਾਂ ਮੁਰਗਾ ਆਸਨ ਵਿੱਚ। ਜੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੇ, ਖਟ ਤੇ ਲੇਟੇ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤਾਂ ਯੋਗ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਕਰੋ, ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਜਪ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਕਰ ਲਵੋ। ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਲੰਬੀ ਗੱਲ ਛੱਡੋ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁਭਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਲ-ਚਲਣ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ, ਧਨ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਬਣੋ।" "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਰਮ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਹੈ; ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਕਦੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੋਂ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵਿਗੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਬਣੋ।" "ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਐਸਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਕ ਹੋਰ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਿਅ: ਇਹ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ, ਕਿਸੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸਣਾ। ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਪਤਿਤ ਜਾਂ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ।" "ਚਾਹੇ ਚੱਲਦੇ, ਖੜ੍ਹੇ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ, ਚਾਹੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੇ ਮਾਰਗ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹਨ, ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਮੰਤਰ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਮੰਤਰ ਨੀਚ, ਅਗਿਆਨੀ, ਮੂਰਖ, ਪਤਿਤ, ਅਸੰਯਮੀ ਜਾਂ ਨੀਚ ਲਈ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਈ ਵੀ ਹਾਲਤ ਪਾਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰਵੋਚ ਭਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ।" "ਪ੍ਰਿਅ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਲਈ ਵਧੀਆ ਵੇਲੇ, ਤਿਥੀਆਂ, ਨਕਸ਼ਤਰ, ਦਿਨ, ਯੋਗ ਆਦਿ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ; ਇਹ ਸੱਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਮਹਾ-ਮੰਤਰ ਕਿਸੇ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ; ਚਾਹੇ ਪੂਰਨ, ਅਧੂਰਾ ਜਾਂ ਹੋਣਾ, ਸਦਾ ਐਸਾ ਹੀ ਰਹੇਗਾ।" "ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਣ ਤੇ ਇਹ ਪੂਰਨ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਸਫਲਤਾ ਹੋਣੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਰੇ, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ। ਹੋਰ ਮੰਤਰਾਂ, ਚਾਹੇ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਣ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾ-ਮੰਤਰ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਮੰਤਰ ਵੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।" "ਹੋਰ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਭੁੱਲ-ਚੂਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਾਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਕੇ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਨੀਚ ਜਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੰਤਰ ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।