ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਜਪ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ ਜਪ ਸਾਰੇ ਸਮਿਆਂ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਣਵ ਮੰਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਨਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਹਰ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਪਣਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਗੁਰੂ ਕੋਲੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਘੜੇ ਨਾਲ ਇਸਨਾਨ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀਖਿਆ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ, ਉਹੀ ਗੁਰੂ ਜੋ ਸਚੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਨਮਹ' ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਲਈ 'ਨਮਹ' ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ 'ਨਮਹ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਅੰਤ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ 'ਨਮਹ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਲੱਖ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਕਰੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਂ, ਲੱਖ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਹਜ਼ਾਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਜਪਿਆ ਜਾਵੇ। ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਪਣ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖੁਆ ਕੇ, ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਵਾਰੀ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਯੋਗ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਸੂਕਤ ਵੀ ਪੜ੍ਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ—ਇੱਕ, ਦਸ, ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਸੌ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਲੱਖ-ਲੱਖ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਰੋੜ ਅੱਖਰਾਂ ਤੱਕ ਜਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਜਪਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਤ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਤੱਕ ਨਾ ਛੱਡੋ। 'ਓਮ' ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਪਣਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਾਗਬਾਨੀ ਜਾਂ ਸਫਾਈ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ, ਜੇਹੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਮੂਰਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਥਾਨ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ-ਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ-ਨਿਰਮਿਤ ਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੂਣ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੂਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਵ੍ਯ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਣ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੂਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਵੈੰਭੂ ਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੂਣ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਰੋਵਰ, ਖੂਹ ਅਤੇ ਤਲਾਬ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ-ਗੰਗਾ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪ ਕਿਹਾ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਜਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ-ਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉੱਥੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ, ਦਸਵੇਂ, ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ਰਾਧ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ-ਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਜਾਂ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਜਾਂ ਇਕ ਰਾਤ ਵੀ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅੱਖਰ ਜਪਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਰਮ ਬਿਨਾ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ-ਸਿੱਧਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਵੇਰ ਦੀ ਕਰਿਆ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਧੀ ਰਾਤ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਰਾਤ ਦਾ ਮੱਧ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨੋਵਾਂਛਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਉਲਲੇਖਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ—even ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਡਰ ਰੱਖ ਕੇ—ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਹੁਣ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਧਰਤੀ, ਜੋ ਪੰਜ ਸੌ ਕਰੋੜ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਥਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਵੈੰਭੂ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ ਆਦਿ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਗ, ਗਰੀਬੀ ਜਾਂ ਗੂੰਗਾਪਣ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਸਵੈੰਭੂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਮਰੇ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਜੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪਾਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਸੌ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕਈ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਗਤੀ, ਨਿਯਮ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।