ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਤਾ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਚਾਹੇ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਹ ਜੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭਗਤ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਮਿੱਤਰਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਭਗਤ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਜੋ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਵੇਦ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਢਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਿਰਫ ਮੈਂ ਹੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਭੇਦ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਲ ਵਿਚ ਸੱਪ ਦੇ ਵਿਛੌਣ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਗੇ ਕੌਲ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਦਸ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ, ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵੋ।" ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਖਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮੰਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ, ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਮੰਤਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤੋਂਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਉਹ ਮੰਤਰ ਤੇ ਅਰਥ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਅੱਗੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਮੰਤਰ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮਤ ਰਾਹ ਤੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਮੁੰਜਵਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਦਿਆਂ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਛੰਦ, ਪਿੰਡ, ਬੀਜ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਨਿਆਸ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਬੰਨ੍ਹ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਏ। ਫਿਰ, ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਏ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਉੱਚਤਮ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਪਹਿਲਾਂ "ਨਮਸਕਾਰ" ਉਚਾਰੋ, ਫਿਰ "ਸ਼ਿਵ" ਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਅੱਖਰ। ਇਹ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਅਬਿਨਾਸੀ ਬੀਜ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਪੂਰਨ ਤੇ ਉੱਚੇ ਸਤਨ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅਰਧ ਚੰਦ੍ਰ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲਾ ਕਮਲ ਫੜੇ, ਦਇਆਲੂ, ਵਰਦਾਨ ਤੇ ਭੈਅ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁੰਦਰ ਲਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਹਰ ਗਹਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ, ਤੇ ਕਾਲੀ ਤੇ ਘੁੰਗਰਾਲੀ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਰੰਗ ਹਨ—ਪੀਲਾ, ਕਾਲਾ, ਧੂੰਏਂ ਵਰਗਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਤੇ ਲਾਲ—ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਗਾਉਣੇ ਹਨ, ਜਦ ਤਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਨਾ ਹੋਣ। ਬਿੰਦੂ ਅਰਧ ਚੰਦ੍ਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਦ ਦੀ ਆਕਾਰ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੂਖ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਚੌਥਾ, ਜੋ ਲੰਮਾ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਹੈ, ਪੰਜਵਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਵਾਮਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ, ਤੇ ਮੈਂ, ਸ਼ਿਵ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ। ਗੌਤਮ, ਅਤ੍ਰਿ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਅੰਗਿਰਸ ਤੇ ਭਰਦਵਾਜ—ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਹਰ ਅੱਖਰ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਤੇ ਵਿਰਾਟ ਛੰਦ ਹਨ; ਇੰਦਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਹਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸਕੰਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਮੁਖ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, "ਨ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅੱਖਰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਅਨੁਸਵਾਰ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਦੂਜਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਸਵਰਿਤ (ਸੁਰ ਵਿੱਚ), ਤੇ ਤੀਜਾ ਨਿਹਤ (ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ) ਹੈ। ਮੂਲ ਵਿਦਿਆ, ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ੈਵ ਸੂਤਰ, ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਮ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੈਵ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਜਾਣੋ। "ਨ" ਸਿਰ ਹੈ, "ਮ" ਚੂੜ, "ਸ਼ਿ" ਕਵਚ, "ਵ" ਅੱਖ ਹੈ। "ਯ" ਅਸਤਰ ਹੈ; "ਨਮਹ", "ਸ੍ਵਾਹਾ", "ਵਸ਼ਟ", "ਹੁੰ", "ਵੌਸ਼ਟ" ਤੇ "ਫਟ"—ਜਦ ਇਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਅੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੁਝ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਵਾਂ ਅੱਖਰ ਬਾਰਾਂ ਸਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨ, ਬਾਣੀ, ਕਰਮ, ਜਪ, ਹੋਮ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਸਮਝ, ਸਮਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਮਰਥਾ, ਯੋਗਤਾ, ਸੰਪਤੀ, ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਰੁਚੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।