ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਅਣਮਿੱਟ ਧਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪਤੀ-ਹੀਨ ਔਰਤ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ: ਉਹ ਸਦਾ ਵ੍ਰਤ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਰਹਿਣਾ ਅਪਣਾਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ, ਰੋਜ਼ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮੌਨ, ਸਦਾ ਮਾਫ਼ੀ, ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਠਵੀਂ, ਚੌਦਵੀਂ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ, ਤੇ ਠੀਕ ਈਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਤਪਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ—ਲਈ ਧਰਮ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਅਣਮਿੱਟ ਧਰਮ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਛੇ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ; ਇਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ। ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਵਿਰਕਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰਿਕ ਵਸਤਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਔਰਤ) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ—ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਚੀ ਸਰੂਪਤਾ ਦੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੰਸਾਰਕ ਕਰਤਵਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਨਾ ਅਕਰਤਵ, ਨਾ ਲੀਨਤਾ, ਨਾ ਪਰਮ ਲਕਸ਼; ਨਾ ਕੋਈ ਆਗਿਆ, ਨਾ ਮਨਾਈ—ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ। ਇਥੇ ਜੋ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ-ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਦਿ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਵੀ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸਰਵੋਚ ਮੰਨ ਕੇ, ਵਖ਼ਰੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਝਲਕ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੰਗੇ ਹੋਏ ਫਲ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਅਚਾਨਕ ਕੰਬਣਾ, ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਣਾ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਬਦਲਣਾ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਨੁਭਵ—ਇਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਦੂ, ਮਧਿਮ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਲੋਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਮਰਤਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾ ਸਮਝੋ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਇਆ-ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿੰਦਾ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਧਨ, ਵੰਸ਼, ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਰਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਹਾਨਾਤਮਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵੀ ਘਾਹ ਦੇ ਤਣੇ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸੰਸਾਰਕ ਤੇ ਮਰਦਾਨਾ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਗੁਣ-ਸਵਾਮੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ—all ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਲੰਬੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਉੱਚਤਮ ਭਲਾਈ ਲੈਣ ਦਾ ਇਕੋ ਮਾਰਗ ਹੈ—ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਨਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਨਾਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਸ਼ਿਵ ਨੇ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਗਿਆਨ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣ, ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗਿਆਨ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਕਰਣਯੋਗ, ਯੋਗਤਾ, ਮਾਰਗ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼—ਇਹ ਛੇ ਵਿਸ਼ੇ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਗਿਆਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬੰਧਨ, ਆਤਮਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਵਿਧੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋਵੇ, ਕਰਣਯੋਗ ਹਨ। ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਮੰਤਰ ਆਦਿ ਹਨ; ਲਕਸ਼ ਸ਼ਿਵ-ਸਮਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਰਵਗਿਆਤਾ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਯਜਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਹਰੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਅੰਦਰੋਂ, ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਹਾਨਾਤਮਾ, ਪੂਰਨ ਪੁੰਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਤ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਕਰਤਵ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਅੰਦਰ, ਨਾ ਬਾਹਰ। ਇਸ ਲਈ, ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਰਮ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨਯੋਗ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਅਤੇ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗੋ। ਜੇ ਮਨ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੇ ਮਨ ਲੀਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਕਰਮ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਅੰਦਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਢੀਠ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਭ ਥਾਂ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ 'ਓਮ ਨਮ: ਸ਼ਿਵਾਯ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਰਵਗਿਆਤਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ। ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਛੇ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਵੇਦ ਦਾ ਸਾਰ, ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਆਗਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ, ਸੰਦੇਹ-ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ।