ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉੱਚਤਮ ਸ਼ਿਵ-ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਾ ਦੀ ਵਾਮ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਮ ਭਾਗ ਤੇ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿਧ ਹੋਏ ਜੋ, ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤੁਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰਾਣਕ ਚੰਟਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਝੰਡੇ 'ਬੁਲ' ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤਾ ਹर्ष-ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਬੁਲ-ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਿਹੜੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਕੌਣ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।" ਤਦ, ਹਰਾ — ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ — ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਦੇਵੀ ਵੱਲ ਨਿਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ: ਭਿਆਨਕ, ਸੂਰਜ-ਸਮਾਨ, ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉੱਚਤਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਰੂਪਾਂ, ਅੰਗਾਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅਠਾਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਾਰ ਮੁੱਖ, ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਅਰਧ-ਨਾਰੀ ਰੂਪ — ਇਹ ਅਚੰਭਿਤ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਸੂਰਜ ਹਨ, ਦੇਵੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੱਤ ਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਰਘਯਾ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। "ਹੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ-ਸਰੂਪ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਕਮਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਤਮ ਅਰਘਯਾ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ — ਜੋ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ, ਸੋਨਾ, ਪਾਣੀ, ਉੱਤਮ ਕੇਸਰ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।" "ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਸ਼ਾਂਤ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਦਿ-ਕਾਰਣ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਜੋ ਕੋਈ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਤਮ ਅਰਘਯਾ ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਨਮਨ ਕਰੇ ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਸਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ; ਭਕਤ ਲਈ ਕੁਝ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਮੁਕਤ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੂਰਜ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ — ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ, ਮਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਵਚਨ ਨਾਲ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਚਕ੍ਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਭ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਸਿੱਖਾਈ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਪੂਜਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਸ਼ਤ੍ਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵ-ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੱਥ ਉਠਾ ਕੇ, ਸਭ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ। ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਮੈਂ, ਅਗਸਤਿਆ ਆਚਾਰਯ ਤੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚਿ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਖੁਦ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਚਕ੍ਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਕਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਭੂ, ਸਤਿਆ, ਭਾਰਗਵ, ਅੰਗਿਰਾ, ਸਵਿਤ੍ਰ, ਦਵਿਜ, ਮ੍ਰਿਤਯੁ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ, ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ — ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ; ਸਾਰਸਵਤ, ਤ੍ਰਿਧਾਮਾ, ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਤ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਿਸ਼ੀ, ਸ਼ਤਤੇਜਸ, ਧਰਮ ਸਵयं, ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ — ਜਿਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ; ਸਵਰ, ਰਕਸ਼, ਆਰੁਣੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤੰਜਯ; ਕ੍ਰਿਤੰਜਯ, ਭਰਦਵਾਜ, ਗੌਤਮ — ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਵੀ; ਵਾਚਹਸ੍ਰਵਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੂਕਸ਼ਮਾਯਣੀ, ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਰਿਸ਼ੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਤੇਯ — ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ; ਜਾਤੂਕਰਨਿਆ, ਹਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦਵੈਪਾਯਨ ਰਿਸ਼ੀ — ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਵਤਾਰ ਤੇ ਯੋਗ-ਆਚਾਰਯਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣੋ। ਲਿੰਗ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਦੇ ਆਵਤਾਰ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗ-ਆਚਾਰਯਾਂ ਦੇ ਆਵਤਾਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਧਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ। ਹਰ ਥਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ-ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਸਮਾਨ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਤੇ ਅਤਿ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਯੋਗ-ਆਚਾਰਯਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਵਾ ਦੇ ਆਵਤਾਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੱਸੋ।" ਸ਼ਵੇਤ, ਸੁਤਾਰਾ, ਮਦਨਾ, ਸੁਹੋਤਰਾ, ਕੰਗਕਾ, ਲੌਗਾਕਸ਼ੀ, ਮਹਾਮਾਇਆ, ਤੇ ਜੈਗੀਸ਼ਵਿਆ; ਦਧਿਵਾਹਾ, ਰਿਸ਼ਭਾ, ਉਗ੍ਰਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤ੍ਰੀ, ਸੁਪਾਲਕਾ, ਗੌਤਮਾ, ਅਤੇ ਵੈਦਸ਼ਿਰਾ ਰਿਸ਼ੀ; ਗੋਕਰਨਾ, ਗੁਹਾਵਾਸਿਨ, ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਿਖੰਡਿਨ, ਜਟਾਮਾਲੀ, ਅਟਟਹਾਸਾ, ਦਾਰੁਕਾ, ਅਤੇ ਲਾਂਗੁਲੀ; ਮਹਾਕਾਲਾ, ਸ਼ੂਲੀ, ਡੰਡੀਆ, ਮੁੰਡੀਸ਼ਾ, ਸਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ, ਅਤੇ ਲਕੁਲੀਸ਼ਵਰ — ਇਹ, ਵਾਰਾਹ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਮਨੁ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਅਠਾਈਂ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਯੋਗ-ਆਚਾਰਯ ਹੋਏ। ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ਾਂਤ-ਚਿੱਤ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ — ਸ਼ਵੇਤ ਤੋਂ ਰੁਸ਼ਿਆ ਤੱਕ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਸ਼ਵੇਤ, ਸ਼ਵੇਤਸ਼ਿਖਾ, ਸ਼ਵੇਤਾਸ਼ਵਾ, ਸ਼ਵੇਤਲੋਹਿਤਾ, ਦੁੰਦੁਭੀ, ਸ਼ਤਰੂਪਾ, ਰਚੀਕਾ, ਤੇ ਕੇਤੁਮਾਨ; ਵਿਕੋਸ਼ਾ, ਵਿਕੇਸ਼ਾ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਪਾਸ਼ਨਾਸ਼ਨ, ਸੁਮੁਖਾ, ਦੁਰਮੁਖਾ, ਦੁਰਗਮਾ, ਤੇ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਾ; ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ, ਸਨਕਾ, ਸਨੰਦਾ, ਸਨਾਤਨ, ਸੁਧਾਮਾ, ਵਿਰਜਾ, ਸ਼ੰਖਾ, ਤੇ ਅੰਡਜਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ, ਯੋਗ-ਆਚਾਰਯਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਾਂ ਦੀ ਗਾਥਾ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।