ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲੈ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਸਧਾਰਣ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਾਰਗ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜਕੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਧਰਮਵਾਨੋ! ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਸਤੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੈਦਾਂਤ ਦਾ ਸਾਰ ਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀਆਂ ਮਲਿਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਲਕਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਪਾਪ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੋਵੇ—ਫਲਦਾ-ਫੂਲਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਕਲਿਯੁਗ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਫਤਾਂ ਵੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਸਮਝਣੀ ਔਖੀ ਰਹੇਗੀ। ਯਮ ਦੇ ਨਿਰਦਈ ਦੂਤ ਵੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਮੰਤਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਦਾਨ-ਪੁੰਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਸਾਰੇ ਮੱਤ-ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਠ ਤੇ ਸ੍ਰਵਣ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਦੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਕੋਈ ਭੀ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ—ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਸ਼ਲੋਕ ਹੀ—ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ, ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਹੀ ਮੁਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਵੀ ਆਮ ਥਾਂ ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਲਿਖ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਫਲ ਵੈਦਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੌਦਸ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਹਰ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂਂ ਜਾਗ ਕੇ, ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੀ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੌਲਤ ਜੇ ਵਿਅਾਸ ਆਦਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ ਪੱਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਗਾਇਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਹਰੇਕ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ’ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ, ਭੈਰਵ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਇਸ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵਟ ਜਾਂ ਬਿਲਵ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੈਲਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਤੇ ‘ਓਮ’ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੈਲਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਉਸਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਦੁਜਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ, ਉਸ ਅੱਧੇ ਦਾ ਅੱਧਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਤਾ ਜੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪਾਠ, ਸ੍ਰਵਣ, ਲਿਖਣ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਬੜੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ।