ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਅਠ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਉੱਤਮ ਕਾਰਣ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਕਰੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਮੇਸ਼ਾ, ਸ਼ਰਵ, ਜੋ ਅਣਮਾਪ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਆਪਕ ਹੋਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ ਕੀ ਹੈ—ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਉਣਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ, ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਕਤੀ ਮਹਾ-ਦੇਵੀ ਆਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾ-ਦੇਵ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਧਾਰਕ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਅਤੇ ਅਚਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੜ ਹਨ, ਕੁਝ ਚੇਤਨ; ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ, ਉੱਚ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਹਨ। ਜੋ ਚੇਤਨਤਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜੜਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਉੱਚ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ ਦੋਵੇਂ ਚੇਤਨ ਅਤੇ ਅਚੇਤਨ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ; ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਸੰਯੋਗੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ, ਸੂਰਜ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਧਾਰਕ ਦਾ ਅਸਤਿਤਵ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸ਼ਿਵ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ, ਸ਼ਿਵ ਹਮੇਸ਼ਾ embodied beings ਲਈ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਰਵ-ਉੱਤਮ, ਚੇਤਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਚੇਤਨ, ਸਰਵ-ਉੱਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੂਲ-ਤੱਤ, ਮਾਇਆ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਢਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਆਪਕ ਹੋਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ, ਦੋ, ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਵ-ਉੱਤਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀ-ਧਾਰਕ ਤੋਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਨਾਦ ਤੋਂ ਬਿੰਦੂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ; ਉਸ ਤੋਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ; ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਵਾਕ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਗੀਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਸਰਵ-ਉੱਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਉਹ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਣੰਤ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੁਆਰਾ, ਮਾਇਆ ਨੇ ਸਮਾਂ, ਨਿਯਤੀ, ਸੀਮਾ, ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਲਗਾਵ ਅਤੇ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁੜ ਅਵ੍ਯਕਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਰੂਪ ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ, ਤਿੰਨ ਗੁਣ—ਸੱਤ, ਰਜ, ਤਮ—ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਸੱਤ, ਰਜ, ਅਤੇ ਤਮ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਆਪਕ ਹੋਈ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਮਹਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਣੰਤ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ, ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਥੂਲ ਅਤੇ ਸੂਖਮ, ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਤੀਬਰ ਸ਼ਕਤੀ ਰੌਦਰੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਨਵੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ; ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਲਈ, ਆਇੰਦ੍ਰੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੰਬਾ ਬਿਆਨ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? ਜੋ ਕੁਝ ਜਗਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਸਰਵ-ਉੱਤਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰਵ-ਉੱਤਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਅੰਤਰ-ਨਿਹਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਗਿਆਨ, ਕ੍ਰਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ—ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਕਤੀ-ਧਾਰਕ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਮਹਾ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਸਦਾ-ਕਾਇਮ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਕਾਰਣ ਦੀ ਨਿਯੰਤਰਕ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ: “ਇਹ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਗਿਆਨ-ਸ਼ਕਤੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭਾਵ, ਸਾਧਨ, ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰਵ-ਉੱਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਦੁਆਰਾ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ-ਧਾਰਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਧਾਰਕ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਦੋਵੇਂ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਵ ਅਤੇ ਭਵਾਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਇਹ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਹੈ।