ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਪਮਨਯੂ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਪ ਤੋਂ ਰੋਕੋ।” ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਉਸ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾ।” ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਅ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਿਨਾਕੀ ਦੇਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਸਦਾਸ਼ਿਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਖੁਦ ਇੰਦਰ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਤਪੋਵਨ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਹਾਥੀ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਚਾਮਰ ਨਾਲ ਝਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਇੰਦਰ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਧੰਨ ਸੋਮ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਸੀ, ਉਸ ਛਤਰ ਨਾਲ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਉਪਮਨਯੂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਇਆ, ਤਾਕਿ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਜਦ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰਾ ਆਸ਼ਰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਇਥੇ ਆਏ ਹੋ।” ਇਹ ਬੋਲ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਪਮਨਯੂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਰਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਗੰਭੀਰ ਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮੰਗ, ਹੇ ਧੀਰਜਵਾਨ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਧੌਮਯਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: “ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਇੰਦਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਆਖਦਾ ਹੈ: “ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਬਣ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ; ਸਦਾ ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਰੂਪ-ਰਹਿਤ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।” ਇੰਦਰ ਮੁੜ ਆਖਦਾ ਹੈ: “ਉਹ ਰੂਪ-ਰਹਿਤ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇਰੇ ਕਿਸ ਕੰਮ ਆਵੇਗਾ? ਉਹ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਖਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਜਪਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: “ਤੂੰ ਭਵ ਦਾ ਨਿੰਦਕ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਿਰਗੁਣ ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ।” ਉਪਮਨਯੂ ਆਖਦਾ ਹੈ: “ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀ ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ, ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਸਦਾ, ਏਕ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ।” “ਉਹ ਪਰਮ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਣ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸੰਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ੰਭੂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਭ ਕਾਰਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।” “ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਾਂ? ਮੈਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸੱਚ inferred ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭਵ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਜਦ ਭਵ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਮੇਰੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁਣ ਮੁਕ ਗਈ, ਹੇ ਘਟੀਆ ਦੇਵਤਾ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਾਂਗਾ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਭਸਮ, ਜੋ ਅਘੋਰ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰਿਤ ਸੀ, ਚੱਕੀ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਗਰਜਿਆ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ। ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗ-ਸਮਾਧੀ ਰੋਕ ਲਈ। ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਨੰਦੀ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ, ਨੇ ਅਘੋਰ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਪਮਨਯੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਦਹੀਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਤੇ ਘੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਖਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਲੜਕੇ ਲਈ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਕ ਕਿ ਮਿਠਿਆਈਆਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਵੀ ਵਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਾ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵਰਗੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਆਸਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਦੱਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਪਮਨਯੂ, ਆਨੰਦ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਵ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਆ, ਆ,” ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: “ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਚਾਹੇ ਖਾਣਾ ਖਾ, ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿ।” “ਹੇ ਉਪਮਨਯੂ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਪਾਰਵਤੀ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।