ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਰ ਰੋਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਗਤਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਅਸਹਾਇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਲਈ, ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਘੱਟ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਲ-ਮੂਲ ਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਧ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਿਖ ਮੰਗ ਕੇ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਿਠਾ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਦੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਆਹ ਤੇ, ਘਾਹ ਤੇ, ਛਾਲ ਜਾਂ ਹਿਰਨ ਦੀ ਚਮੜੀ ਪਹਿਨ ਕੇ ਵੀ ਸੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਐਤਵਾਰ, ਅਮਾਵਸ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਤੀ ਪੱਖ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਤੇ ਚੌਦਵੇਂ ਦਿਨ, ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਉਪਵਾਸ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾਸਤਿਕਾਂ, ਅਛੂਤਾਂ, ਨਿਸ਼ਿਧ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਿਮਾ, ਦਾਨ, ਦਇਆ, ਸੱਚਾਈ, ਅਹਿੰਸਾ, ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜਪ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨਿਤ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਆਚਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਜਾਂ ਸਾਦਗੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਪੂਜਾ, ਹਵਨ, ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਨਿਯਮ ਬਿਨਾ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਬਲਦ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਵਰਤਾ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਹੀਰਾ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੇਸ਼ਠ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਪੰਨਾ ਦਾ, ਆਸਾੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਦਾ, ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਨੀਲਮ ਦਾ। ਭਾਦੋਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਮਾਣਕ ਦਾ, ਆਸੂ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਗੋਮੇਦ ਦਾ, ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਮੂੰਗਾ ਦਾ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਲਹਸੁਣੀਆ ਦਾ, ਪੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾ ਪੁੱਖਰਾਜ, ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦਾ। ਫਾਗਣ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਰਤਨ ਦਾ, ਚੈਤ ਵਿੱਚ ਅਦਲ-ਬਦਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਹੀਨੇ ਰਤਨ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਲਿੰਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੋਨਾ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬਾ, ਪਥਰ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਲੱਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਲਿੰਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਲਿੰਗ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਭੇਟਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਹ-ਪ੍ਰਸਾਹ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਅਤੇ ਅੰਬਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ' ਕਹਿ ਕੇ, ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਰੱਖੀ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰੱਖ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੰਡ, ਜਟਾ ਅਤੇ ਕੰਡਾ ਹਟਾ ਕੇ, ਮੁੜ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਕਰਕੇ, ਪੰਚ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਆਖਰੀ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬਿਨਾ ਘਬਰਾਏ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੈਸ਼ਠਿਕਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਮਹਾਨ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਹੈ; ਉਹੀ ਤਪਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਨੈਸ਼ਠਿਕਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਤਪਸਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੈਸ਼ਠਿਕਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਲਈ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨੈਸ਼ਠਿਕਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੱਡੇ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਲਗਨ, ਘੀ ਲਗਾ ਕੇ ਇਹ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਤਿਆਗੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਬਿਨਾ ਇੱਛਾ, ਸਿਰਫ ਕਰਤਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਉੱਚਾ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਵਿਦਵਾਨ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵੱਡੀਆਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਆਹ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਆਹ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਸੁਆਹ-ਸਥਿਤ' ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਲਪੇਟਦਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾ ਸੁਆਹ ਦੀ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਸੁਆਹ-ਸਥਿਤ' ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਦੈਤ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗ ਵੀ, 'ਸੁਆਹ-ਸਥਿਤ' ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸੁਆਹ ਨੂੰ 'ਭਸਮ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚਮਕ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਰ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸੁਆਹ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਵੀ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਨ, ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਆਹ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ, ਸ਼ੈਵਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਧੌਮਿਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਨੂੰ ਧਨ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧੌਮਿਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਸ਼ੁਸ਼ੁਨਾ ਨੇ ਦੁੱਧ ਲਈ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ, ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦਿੱਤਾ।