ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਵੱਡੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਲਿੰਗਧਾਰੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਮੇਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਹੋਵਾਂ। ਇਕ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦੂਜਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ; ਜੇ ਲਿੰਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਥਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਪੰਜ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ, ਲਯ, ਤਿਰੋਭਾਵ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ—ਇਹ ਪੰਜ ਮੇਰੇ ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਕਰਮ ਹਨ, ਹੇ ਅਜੰਮ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀਓ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਸਥਿਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਲਯ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੁਕਾਈ ਤਿਰੋਭਾਵ ਹੈ। ਮੋਖਸ਼ ਹੀ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਹਨ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਸਭ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਵਾਂ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਕਰਮ ਸੰਸਾਰਕ ਵਿਅਪਤੀ ਹਨ; ਪੰਜਵਾਂ, ਮੋਖਸ਼, ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਡੋਲ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਲਯ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤਿਰੋਭਾਵ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੁਗ੍ਰਹ। ਧਰਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਲ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਥਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਕਰਮ ਸਮਝਣ ਲਈ ਮੇਰੀਆਂ ਪੰਜ ਮੁੱਖਾਂ ਹਨ: ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜਵਾਂ ਮੁੱਖ ਹੈ। ਹੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੋ ਕਰਮ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਹੈ। ਦੋ ਉੱਚਤਮ ਕਰਮ, ਜੋ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹੋ, ਪਰ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਉਹ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇ। ਰੂਪ, ਵਸਤ੍ਰ, ਕਰਮ, ਵਾਹਨ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬਛੜਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਰਮ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੇ ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮਹੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਹੁਣ ਤੋਂ "ਓਮ" ਨਾਮਕ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ "ਓਮ" ਮੰਤਰ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ; "ਓਮ" ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਇਹ ਉਚਾਰਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਚਾਰਤ ਹਾਂ; ਇਹ ਮੰਤਰ ਮੇਰੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਨਿੱਤ ਯਾਦ ਹੀ ਮੇਰੀ ਨਿੱਤ ਯਾਦ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਮੁੱਖ ਤੋਂ 'ਉ', ਪੱਛਮੀ ਮੁੱਖ ਤੋਂ 'ਕ', ਦੱਖਣੀ ਮੁੱਖ ਤੋਂ 'ਮ', ਪੂਰਬੀ ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿੰਦੂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਧੁਨੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੁੜ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ "ਓਮ" ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਮ ਅਤੇ ਰੂਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਵੇਦ ਪਰਿਵਾਰ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਪੰਚ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, 'ਅ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 'ਨ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਇਸ ਪੰਚ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ; ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਯਤਰੀ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਮੰਤਰ; ਉਹ ਮੰਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਫਲ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਰਾਜਸੀ ਮੰਤਰ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਮੰਗਲਮਈ ਭੋਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਓਥੇ ਪਰਦਾ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮੰਤਰ ਸਿਖਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹੱਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ। ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਾਪ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੰਤਰ ਅਤੇ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਨਿਰਾਕਾਰ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। 'ਓਮ' ਅੱਖਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ-ਆਕਾਰ ਲਿੰਗ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਪੰਜ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਪੰਜ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਆਪ, ਪਰਮ, ਅਨੰਤ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਸ਼ੰਭੂ, ਗੁਰੂ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਹੈ, ਅਖੰਡ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। "ਹੇ ਪ੍ਰਿਏ, ਸਭ ਤੱਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਾ ਅਤੇ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਓਮ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੱਖਮੀ ਚਿਰਕਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਅਮਰਤਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜਦ ਅਰਦਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜਾਪ ਅਖੂਟ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਅਰਦਰਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁੰਨ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦਾ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਸੂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ। ਅਰਦਰਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ, ਹਵਨ ਅਤੇ ਅਰਪਣ ਲਈ ਸਮਾਨ ਮੰਨੋ। ਲਿੰਗ ਦਾ ਸਵੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ਼ਾ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ।" "ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਜੋ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਵਧੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ, ਕਰਮ, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟ, ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।