ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਾਣਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਾ ਕਹਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਤੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤੱਤਾਂ, ਸਰੀਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਅਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੀ। ਸ਼ਿਵ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਪਿਤਾ ਹਨ; ਇਸ ਪਿਤਾ-ਪਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਦਾਦਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਵੈਦ ਰੋਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਭੋਗ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੁੱਖ-ਰੋਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵੈਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੱਸ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸ਼ਿਵ ਸਾਰੇ ਸਥਿਤੀਆਂ—ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੁਖਮ, ਪੂਰਵ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਜੀਵ-ਅਣੂ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਲ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਜਦ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਦੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਸਰਵਜ্ঞানਵਾਨ ਕਹਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਠ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਗੁੰਝ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਕੱਟਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ—ਚਾਹੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ—ਨਾਲ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਨਾਡ়ੀ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ, ਗਲਾ, ਤਾਲੂ, ਭ੍ਰੂ-ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਸਿਰ-ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਅੱਠ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਨਾਡ়ੀ ਰਾਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਜੋ ਸਿਰ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਵਿਘਟਿਤ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਅਮਰਤ-ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਉਪਰ ਹੈ, ਸਫੈਦ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਦੇਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖੋ। ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਮਿੱਠਾ ਰੂਪ, ਸਾਫ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੱਠ-ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਸ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਅੱਠ-ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ ਨਾਮ ਜਪੇ। ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਆਖਰੀ ਪੂਜਾ ਅੱਠ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰੇ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਟੋਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੁਭ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਪਨ, ਉੱਚਾ ਆਚਰਨ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਪਰਮ ਵ੍ਰਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।" ਉੱਤਰ ਆਇਆ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਹੈ; ਥਾਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਵੇ—ਖੇਤ, ਬਗੀਚਾ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ, ਤੇਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਧਰਮਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈਣੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਸੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਚਿੱਟਾ ਜਨਊ ਪਹਿਨੇ, ਚਿੱਟੇ ਹਾਰ ਤੇ ਲਾਗ ਲਾਵੇ। ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਮੋਢੀ ਭਰ ਦਰਭਾ ਫੜਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਸ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਹਨ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, "ਮੈਂ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ," ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਸਰੀਰ ਰਹੇ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ। ਜਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ, ਜਾਂ ਛੇ ਦਿਨ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ—ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਮਿਆਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਮ ਲਈ, ਘੀ, ਲੱਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਰਤਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਭਰਕੇ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਸਤੇ, ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਓਹੀ ਲੱਕੜੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ। ਪੰਜ ਤੱਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਖਮ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ। ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੱਤ ਤੱਤਾਂ, ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣ ਵायु। ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਵਿਵੇਕ, ਗੁਣ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਆਤਮਾ, ਲਗਾਵ, ਗਿਆਨ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਂ। ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੱਤ—ਇਹ ਤੱਤ ਲੜੀਵਾਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਯਜਮਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗਾਏ ਦੀ ਲੇੜ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲ ਬਣਾਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਛਿੜਕ ਕੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਯਜਮਾਨ ਯਜਨ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੇਂ, ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ-ਅੱਗ ਦੀ ਭਸਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।