ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਵਿਚਕਾਰ ਆਤਮ-ਸਰਵੋਚਤਾ ਲਈ ਅਦਭੁਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਇਸ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ—ਸਵੈ-ਪ੍ਰਭੂ—ਇਸ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੈਨੂੰ, ਸਰਵ-ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੋ; ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਦਾ ਬਚਨ ਸਦਾ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਆਉਂਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੱਤ ਦਾ ਗੁਪਤ ਸੱਚ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਵੱਸ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਸੁਰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਵੀ। ਮੇਰੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਕਰਤਾਵੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਹੋ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬੱਚਿਓ। ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵ-ਮਾਤ੍ਰ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਨਾ, ਤੇ ਕਮਲ-ਜਨਮਿਆ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਮੇਰੀ ਹੀ ਨਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਕਾਰ ਲਿੰਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਾਮਾ, ਜਦ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਅਗਿਆਤ ਸੀ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਰਵ-ਗੁਣਵਾਨਤਾ ਵਿਖਾ ਸਕਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਤੇ ਓਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਾਕਾਰ ਸਤੰਭ ਮੇਰੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੇ ਲਛਣ ਹਨ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਲਿੰਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੀ ਸਦਾ ਇਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸਵਰੂਪਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਗਟਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਇਹ ਸਦਾ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਿੰਗ ਤੇ ਲਿੰਗਧਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੇਰਾ ਲਿੰਗ ਅਜਿਹਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਮੈਂ ਆਪ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਹੋਵਾਂ। ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਦੂਜਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਗੌਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਲਿੰਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਓਹ ਥਾਂ ਮੂਰਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਪੰਜ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਦੀ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੀ ਅਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। “ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਨਾ, ਲਯ, ਤਿਰੋਭਾਵ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ—ਇਹ ਪੰਜ ਮੇਰੇ ਸੰਸਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਦਾ ਪੂਰਨ ਕਰਮ ਹਨ, ਹੇ ਅਜਨਮਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀਓ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ; ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪਾਲਨਾ ਹੈ; ਲਯ ਇਸ ਦਾ ਨਾਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿਰੋਭਾਵ ਇਸ ਦੀ ਲੁਕਾਈ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪੰਜ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਹਨ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਪਰਛਾਵਾਂ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਕਰਮ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਹਨ; ਪੰਜਵਾਂ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਅਡੋਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲਨਾ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਨਾਸ਼, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾਈ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਥਾਮਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ ਹਨ; ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ ਚਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜਵਾਂ ਚਿਹਰਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੋ ਕਰਮ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪਾਲਨਾ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਇਹ ਵੱਡੀ ਦਾਤ ਮੈਂ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵੱਸ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ, ਦੋ ਸਰਵੋਤਮ ਕਰਮ—ਕ੍ਰਿਪਾ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਹਨ—ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਹੋ; ਪਰ ਇਹ ਕਰਮ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇ। ਰੂਪ, ਵਸਤ੍ਰ, ਕਰਮ, ਵਾਹਨ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਆਦਿਕ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਜਿਹਾ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵਤਸੋ, ਇਹ ਭ੍ਰਮ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਜੇ ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮਹੇਸ਼ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਹੁਣ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ‘ਓਮ’ ਨਾਮਕ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ‘ਓਮ’ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ; ਓਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉੱਚਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗੀ। ਇਹ ਉਚਾਰਕ ਵੀ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੀ ਮੈਂ ਹਾਂ; ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸਵਭਾਵਤਾ ਦਾ ਹੈ; ਇਸਦੀ ਸਦਾ ਯਾਦ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸਦਾ ਯਾਦ ਹੈ। ‘ਉ’ ਉੱਤਰੀ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ, ‘ਕ’ ਪੱਛਮੀ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ, ‘ਮ’ ਦੱਖਣੀ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਬਿੰਦੂ ਪੂਰਬੀ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਧੁਨੀ ਮੱਧਲੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹੀ ਇਕ ਅੱਖਰ ‘ਓਮ’ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਮ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਵੇਦ ਪਰਿਵਾਰ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ‘ਅ’ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ‘ਨ’ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ; ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰ ਤੇ ਚਾਰ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੋਂ, ਤਿੰਨ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਇਤਰੀ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਮੰਤ੍ਰ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਰਾਜਸੀ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਮੰਗਲਮਈ ਭੋਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਓਥੇ ਇਕ ਪਰਦਾ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚਤ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿਖਾਇਆ, ਆਪਣਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੱਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਬਿਕਾ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਮੰਤ੍ਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਾਪ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਤੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੇਲੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਵੋਚ ਗਿਆਨ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਣ।