ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਮੰਗਲਮਈ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ, ਭੇਟ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਸਭ ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸ, ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ, ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਰਵੋਚਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ—ਯੋਗ, ਵਾਸ, ਨੇੜਤਾ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਰਵੋਚਤਾ—ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਵਿਨੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਿਮਾਧਵ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਮੁੜ ਜੀਵੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਧਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੈਰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ فرمایا, "ਮੇਰੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ: ਇੱਕ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰਗੁਣ; ਇਹ ਗੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਰਵੋਚ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਸਤੰਭ-ਰੂਪ ਅਤੇ ਬੱਚੇ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਸਗੁਣ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੂਰਨਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਨਾ ਤੁਸੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਵੱਡਾਪਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਸੀ; ਇਸ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਮਨ ਮੈਨੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲ ਲਿਆਓ; ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਾਰਜ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਪਰਮ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਗੁਪਤ ਤੱਤ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰਭਾਗ ਵੀ; ਬ੍ਰਹਮਨਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ, ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਕਰਤਾਰ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਾਉਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਹੋ, ਤੇ ਵਿਆਪਕਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਜਗਤ-ਆਤਮਾ ਵੀ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਜੀਵ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਜਗਤ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰਾਕਾਰ ਲਿੰਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੋ ਸਕੇ। ਜਦ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਅਣਜਾਣ ਸੀ, ਵਾਮਾ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰੂਪ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਮਝੋ; ਇਹ ਨਿਰਾਕਾਰ ਸਤੰਭ ਮੇਰੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਿੰਗ ਦੇ ਲੱਛਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਲਿੰਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹਥੇ ਸਦਾ ਇਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸਵਰੂਪਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ; ਇਹ ਸਦਾ ਵੱਡੀ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਿੰਗ ਤੇ ਲਿੰਗਧਾਰੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜਿਸ ਵਲੋਂ ਵੀ ਮੇਰਾ ਲਿੰਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਮੈਂ ਆਪ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਾ ਹੋਵਾਂ।" "ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ; ਜਦ ਦੂਜਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੇ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਗੌਣ ਰੱਖੋ; ਜੇ ਲਿੰਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੂਰਤੀ ਹੋਣ ਉੱਦਿਆਂ ਵੀ ਓਹ ਥਾਂ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸੋ ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਤਦ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦਾ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ: "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ, ਲਯ, ਤਿਰੋਭਾਵ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ—ਇਹ ਪੰਜ ਮੇਰੇ ਸਦਾ-ਚਲਦੇ ਤੇ ਪੂਰਨ ਕਰਮ ਹਨ।" "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪਾਲਣਾ ਹੈ; ਲਯ ਇਸ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਤਿਰੋਭਾਵ ਇਸ ਦੀ ਲੁਕਾਈ ਜਾਂ ਵਾਪਸੀ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਹੈ; ਇਹ ਪੰਜ ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਰਮ ਹਨ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਪਰਛਾਵਾਂ।" "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਕਰਮ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਹਨ; ਪੰਜਵਾਂ, ਮੁਕਤੀ, ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜੋ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣਾ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਲਯ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤਿਰੋਭਾਵ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੁਗ੍ਰਹ।" "ਧਰਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਹਨ; ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜਵਾਂ ਮੂੰਹ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੋ ਕਰਮ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪਾਲਣਾ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਇਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਦਾਤ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਜੋ ਦੋ ਉੱਚੇ ਕਰਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹੋ; ਪਰ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇ। ਰੂਪ, ਵਸਤ੍ਰ, ਕਿਰਿਆ, ਵਾਹਨ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਆਦਿਕ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।" "ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰੋ, ਇਹ ਭਰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਜੇ ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮਹੇਸ਼ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਹੁਣ ਤਕ 'ਓਮ' ਨਾਮਕ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਤਰ 'ਓਮ' ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ; 'ਓਮ' ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ, ਮੰਗਲ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਿਆ।