ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਇਉਂ ਹੈ: ਗੌਰੀ ਦੇ ਅਤਿ ਉੱਚੇ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਦਯਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬਘੇਰਾ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਸਿਧਿ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਗੌਰੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਸਵਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝ ਰਹੀ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੌਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਮੇਨਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਹਿਮਵਤ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਗੌਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰ ਛੁਹ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਤਪ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਲੀ, ਗੌਰੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵੱਲ ਚਲੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਪਰਲੇ ਡਾਲੀਆਂ 'ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਾਜਾ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੌਰੀ, ਵੱਡੀ ਉਲਝਣ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਘੇਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ, ਮਾਨੋ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੌਰੀ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਪਾਲਣਹਾਰ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈ, ਵਸਦੇ ਸਨ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਗੌਰੀ, ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਈ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜੇ ਗਣੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਗਣੇਸ਼ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਏ। ਪੈਲਸ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਗਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਭਾਵ ਭਰਿਆਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ। ਗੌਰੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਦਾ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹਾਲੇ ਨਮਨ ਤੋਂ ਉਠੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ, ਪਰ ਗੌਰੀ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਬੈਠੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਹਸਦੀ ਹੋਈ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਨੈਣ ਖੋਲ ਕੇ, ਮਾਨੋ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਪਹਿਲਾ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿਆ— "ਉਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਰੁੱਸੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸਮਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ, ਤੇਰੀ ਰੰਗਤ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ; ਤੇਰਾ ਸੁਭਾਵ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਕੜ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਆਈ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਮਨ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਰੁੱਸ-ਮਨਾਉ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਜੜ ਤੇ ਚਲਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਐਸਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਅੱਗ ਦੇ ਚਰਮ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸੋਮ ਦੇ ਚਰਮ 'ਤੇ; ਅੱਗ ਤੇ ਸੋਮ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੇ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨਿਰਾਸਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ—ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਅਟੁੱਟ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜੜ ਤੇ ਚਲਦੇ, ਅਟੁੱਟ ਹਨ। ਤੂੰ ਬੋਲ ਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਅਰਥ ਦਾ ਪਰਮ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ; ਦੋਵੇਂ ਅਮਰ ਹਨ, ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਛੋੜਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ; ਸਾਡਾ ਸੁਭਾਵ ਗਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਨ-ਧਾਰਕ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਿਛੋੜਾ ਕਿਵੇਂ? ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਚਦਾ; ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਕਮ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਸਿਰਫ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੇ ਮੈਂ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ? ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਛੋੜਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਮੈਂ ਕਰਮ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ। ਤੇਨੂੰ ਕੁਝ ਗੁਪਤ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਰੁੱਸ ਕਿਉਂ ਹੋਈ? ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ। ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ; ਪ੍ਰਿਯੰਵਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮਭੂਮੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੇ ਹੌਲੀ ਤੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਗੌਰੀ ਹੱਸ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਲਾਜ ਨਾਲ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਕੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਵਜੋਂ ਰਚਿਆ? ਐਸੀ ਕੁੜੀ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਤਾਕਤ, ਵਿਂਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ, ਜਿੱਤ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਭ-ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੇ ਮਾਰ, ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਦਿਖਣ ਵਾਲੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸਾਥੀ ਨੇ ਬਘੇਰਾ ਲਿਆ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੌਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ: "ਬਘੇਰਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਾਏ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਵੇਖੋ, ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇਸ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਰਾਮ ਨੂੰ ਮੰਦ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿੰਤ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਈ ਆਇਆ; ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਿਆਰ ਵਿਖਾ। ਨੰਦਿਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੌਰੀ ਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਸੰਵਾਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਾਪ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਾਤਸਲਯ ਭਰੀ ਕਥਾ ਵਜੋਂ ਵਿਆਖਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।