ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਰਤਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਤੇ ਆਧਾਰ ਦੈਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਵਾਨੀ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਭਵਾਨੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੋਣ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ—ਜਗਤ ਮਾਤਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਹਰੀ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਤਰੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਭਵਾਨੀ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਅਰਘਯ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਕਾਰਕ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ, ਅਣਜਾਣ ਬਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਾਤਾ, ਇਹਨੀ ਕਠੋਰ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਜਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੁਹਾਡਾ ਖੇਡ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਮਾਤਾ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹੋ।" "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ; ਫਿਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ। ਫਿਰ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਜਦ ਭਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਜਵਾਈ ਹੋ। ਜਦ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੀ ਪਿਤਾ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਵਜ।" "ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਪਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਜੇ ਇਹ ਕਾਲੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਤਵਗੁਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਗੌਰੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" "ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਹਨੀ ਕਠੋਰ ਤਪਸਿਆ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ? ਇਹ ਖੇਡ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਖੇਡ ਵੀ, ਜਗਤ ਮਾਤਾ, ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਕੁਝ ਫਲ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।" "ਦੋ ਦੈਤ, ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਭ, ਮੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਲੈ ਕੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਧਾਰਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਹੋ ਜਾਓ, ਤੇ ਜਦ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਆਵੇਗੀ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਰੋਧ ਤੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਪੁਤਰੀ, ਭਵਾਨੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਹਰੀ ਚਮੜੇ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਸ ਛੱਡੇ ਚਮੜੇ ਤੋਂ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਾਮ ਦੀ, ਕਾਲੀ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਜਨਮ ਲੈ ਲਈ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਸੀ, ਵਿ਷्णੂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ, ਸੰਖ, ਚਕਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਮ੍ਰਿਦੁ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਿਸ਼੍ਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਤ੍ਰਿਣੈਣੀ, ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅਸਪਰਸ਼, ਅਜੈਯ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਭਵਾਨੀ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ—ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਭ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮਦਿਰਾ, ਮਾਸ, ਮਛੀ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ, ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਦਰ ਪਾਈ। ਆਪਣੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਹੀ ਪੁਤਰੀਆਂ ਸਨ, ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਂਧਿਆ ਵੱਲ ਦੈਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ। ਉਥੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਮੁੱਖ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ; ਉਸਦੇ ਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਯੁੱਧ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ, ਗੌਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ, ਵਾਪਸ, ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਬਾਘ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ? ਇਸਨੇ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਮੰਦ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਹੈ।" "ਇਸਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ; ਪਿਆਰ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੰਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪਦਵੀ ਦੇਣਗੇ।" "ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਖੀ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਮਾਸੂਮਤਾ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਕਿਹਾ: "ਮਾਤਾ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਕਠੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਗਲਮਈ ਦਇਆ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਕੌਣ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸੀਧਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ?" "ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਤ ਦਾ ਵਾਸੀ, ਬਾਘਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਪਾਪ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਐਸੇ ਦੁਸ਼ਟ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਇਆ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਐਸੇ ਅਸ਼ੁਧ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?" "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਉਹ ਵਾਕਈ ਐਸਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।