ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਜਣ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਸਕਰਾ ਕੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਲ ਤੱਕਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ—ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਸੀ—ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੇਵੀ ਮਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੰਡਿਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲੀ ਅੰਗ ਵੀ ਪਰਬਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਦੱਖ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਬੁੱਢੇ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੱਖ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਗਿਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ—"ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਭੁੱਲ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਓ।" "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਪਾਲਣਹਾਰ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭੀ ਸੁਆਮੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਫੈਲਾਇਆ, ਭਰਿਆ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਚੁਤ ਆਦਿਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਉਪਰਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਦੱਖ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਤੇ ਬੇਸੁਧ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਣਾਂ ਦੀ ਅਮਰ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਗਿਰਿਜਾ ਪਤੀ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ—"ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮਹਾਨ ਮਾਲਕ, ਦੁਖੀਆਂ ਦੇ ਰਾਖੇ! ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਸਾਡੀ ਭੁੱਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਉ।" "ਹੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਾਡਾ ਪਾਪ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਉ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮਾਲਕ—ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤੁਸੀਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਅਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਪਰ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੁਹਸੀਂ ਸਦਾ ਰਾਖੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਤੱਬ ਅਦਭੁਤ ਹਨ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੁਖੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ, ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਦੁਖੀਆਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਰਦੇਣ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਪਰਮ ਕਰੁਣਾਮਈ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਹੌਲੀ ਹੱਸ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਲਏ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—"ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਹੋਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਕੰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਭਾਗ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਨਿਪਟਿਆ ਸਮਝੋ, ਨਾ ਲੱਜੋ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਰੱਖੋ, ਹੁਣ ਹਰਿ, ਵਿਰਿੰਚੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਜਾਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖ ਦੀ ਯਜਨਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਗਿਰਿਜਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਤੱਬ ਗਾ ਕੇ, ਮਘਵਾਨ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹਿਆ, ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਹਰਾ, ਮਾਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਏ, ਕਿੱਥੇ ਵੱਸੇ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਰਬਤ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਬਣਿਆ। ਉੱਥੇ, ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਰਬਤ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ, ਅਸਲ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਪਰਬਤ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹਜ਼ਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ। ਜੇ ਹੋ ਵੀ ਸਕੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਆਮ ਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਪਰਬਤ ਐਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਤੇ ਸੋਭਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਿਵਾਸ-ਥਾਂ ਬਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸੀ ਕਾਰਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਸ ਬੇਹੱਦ ਸੁੰਦਰ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਲ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਥਰ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਸਦਾ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ (ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ) ਦੁਆਰਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਕੇ, ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਠੰਢਾ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਣੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਘੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਇਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੰਨਣ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਰਾਜਸੀ ਛਤਰੀ ਹੇਠਾਂ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਬਤ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਵਾਟੀ ਨਾਲ, ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਖੇਡਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਝਲਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਇਹ ਪਰਬਤ, ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਚਾਹਟ, ਹੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉੱਡ ਰਹੀਆਂ ਬੇਲਾਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਝੜਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਝੁਕੀਆਂ ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਟਾਧਾਰੀ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੇ ਜੈਕਾਰਾ ਲਾ ਕੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਕਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਕਦੇ ਉੱਪਰ, ਕਦੇ ਪਾਸੇ ਪਾਸੇ, ਅਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਡਦੇ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਣ। ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਪਰਬਤ ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਨੱਚਦਾ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਰਬਤ ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਵੱਸਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਉਹ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੋ ਗਈ।