ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸੂਤ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਦਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਵਿਗੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਪੱਥਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਠਾਕੁਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਝੂਠੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਕਰੀਆਂ ਤੇ ਤਿੜਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਧਨਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਝਗੜਾਲੂ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਡੋਲ੍ਹਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਰਾਜੇ-ਵਾਂਗ ਨੌਬਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਕਠੋਰ ਦਿਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੂਰ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੰਗੀਆਂ ਕੁਲਾਂ ਵਿਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ 'ਚ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੂਰਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਗਿਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਅਦਬ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਸੱਸ-ਸੁਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਝੂਠ ਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀਆਂ ਮਾਹਰ ਹਨ, ਚਲਾਕੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਾਮ ਵਿਚ ਫਸੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰਾਏ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਵੀ ਮਾਂ-ਪਿਉਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮੰਦ ਇਰਾਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਦੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਗੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਭਟਕ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕਿਹੜੀ ਸੌਖੀ ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਹ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਆ ਸਕੇ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅੱਗੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਧਰਮਵਾਨੋ! ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣਾ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਚੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਯੁਗ ਦੀਆਂ ਮਲਿਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਪਾਪ ਵਧਦੇ ਰਹਿਣਗੇ—ਹਾਏ! ਕਲਯੁਗ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਪਤਾਵਾਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਸਮਝਣੀ ਔਖੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਯਮ ਦੇ ਕਠੋਰ ਦੂਤ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੂੰਜਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਮੰਤਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਆਸਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਸਾਰੇ ਮਤਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਵਿਵਾਦ ਰਹਿਣਗੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਸੁਣੋ ਜੋ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕ ਪੰਕਤੀ ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਪੰਕਤੀ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਮੁਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਆਮ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਣੋ, ਜੋ ਕੋਈ ਖੁਦ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਲੱਖਣ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚੌਦਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਅੱਖਰ ਲਈ ਗਾਇਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਕਲਯੁਗ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਸੁਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਣ, ਤੇ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਸਕੇ।