ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕੰਮ—even ਸੈਂਕੜੇ ਯਜਨ—even ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਦੇਵ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਦਾਨ, ਤਪ, ਯਜਨ, ਹੋਮ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ—ਨਾਰਾਇਣ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ—ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸੈਨਾ-ਪਤੀ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਥੱਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਪਏ। ਕੁਝ ਦਿਵ੍ਯ ਯੋਧੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰੇ, ਕੁਝ ਹੱਥ ਪੈਰ ਫੈਲਾਏ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਤਾਂ ਹਿਲ ਹੀ ਨਾ ਸਕੇ। ਉਥੇ ਕੁਝ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਿਣੇ, ਹਥਿਆਰ, ਤੇ ਕਵਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਾਣ, ਅਹੰਕਾਰ, ਤੇ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਬੜੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੈਨਾ-ਪਤੀ ਨੇ ਰਸਤਾ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਡੱਖਣ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਟੁੱਟ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਖੇਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਬਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਦੇਵਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ, ਆਪਣੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਬਚੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਰਭਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਥ ਗਣ, ਜੋ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਗਲ, ਅਤੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਪਰਮ ਦਇਆਲੂ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਹੁਣ ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡੋ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ—ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਰੋਮਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ!" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੇ ਆਦਰ ਵਸ਼, ਮਨ ਵਿੱਚ ਠੰਢ ਪਾ ਲਈ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਰੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪ, ਕਾਲਾਗਨੀ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਕਾਲ ਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਡੱਖਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਅਸੀਂ ਡੱਖਣ ਦੇ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਪਾਈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਸੜ ਗਏ ਹਾਂ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ। ਉਥੇ, ਉਹ ਧੰਨਵੰਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ—ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ, ਸਰਵਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸੁਆਮੀ। ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਆਗੂਪਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਰਾ ਨੇ, ਜੋ ਝੁਕੇ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਡਰੋ ਨਾ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ! ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਲੋਕ ਹੋ। ਇਹ ਸਜ਼ਾ ਕੇਵਲ ਕਿਰਪਾ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।" "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਉਲਟਾ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਅਮਰੋ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦ ਅਸੀਂ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਜਾਈਏ, ਤਾਂ ਨਾ ਤੁਹਾਡਾ ਪਦ ਬਚਦਾ, ਨਾ ਜੀਵਨ।" ਸਰਵਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸੁੱਧ ਹੋ ਗਏ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਤੂੰ ਹੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਰਖਿਆਕਾਰ, ਤੇ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ, ਕਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਰਜ, ਤਮ, ਤੇ ਸਤ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਚੰਦਰਮਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਸੀਮੰਤਿਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰ ਦਿਨ ਦੇ ਵਰਤ ਨਾਲ ਅਤੁੱਲ ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਦਿੱਤਾ; ਤੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਅਜੇਯ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ!" "ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਮੈਦੁਰਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਬਚਾ ਲਿਆ; ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਰਦਾ, ਜੋ ਕਦੇ ਵਿਧਵਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੂੰ ਭਦ੍ਰਾਯੁਸ਼ ਦੀ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੱਤਾ; ਸੌਮੀਨੀ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਹੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੂੰ ਰਜ, ਸਤ, ਤੇ ਤਮ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਾਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਸਾਰੀ ਜੋਤਿ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ, ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।" "ਸਭ ਕੁਝ ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈਂ; ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬਚਾ, ਬਚਾ, ਮੁੜ ਬਚਾ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।" ਫਿਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਵਾਹ ਵਾਹ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਝੁਕੇ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ! ਐਸੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਰੇ, ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਹਾਰ ਜਾਣਗੇ—ਜਦੋ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਜਿਹੜੀ ਭੁੱਲ ਇੱਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵਾਸਤੇ ਗਹਿਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਣਤ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।