ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਭੈਰਵ ਵਾਂਗ, ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਭਯਾਨਕ ਸੀ, ਗਣਪਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਕਰੂਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਲਹੂ ਦੀ ਨਦੀ ਵਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਯਾਨਕ ਸੰਕੇਤ ਸੀ। ਯਜਨ ਸਥਲ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਲਾਲ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ, ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਹਨੇਰਾ, ਕੈਸ਼ਿਕੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਵਾਂਗ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਤਿ ਭਯਾਨਕ ਯੁੱਧ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਵੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਭੰਵਾਂ ਨਾਲ ਉੱਭਰ ਆਇਆ; ਅਗਨਿ ਗੋਲਿਆਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਂ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਅਸੁਖਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਹਿਣ ਲੱਗਾ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਲਟ ਗਿਆ—ਇਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਦਕਸ਼, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਨੇ ਬਚਾਇਆ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਪੰਡਿਤ ਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿੱਧਾ ਸਿਰ ਕਟਣਾ—ਇਹ ਅਣਉਚਿਤ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਵੀ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਸੈਂਕੜੇ ਯਜਨ ਕਰੇ, ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਕਰੇ, ਪਰ ਮਹਾਦੇਵ ਲਈ ਭਕਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਦਾਨ, ਤਪ, ਯਜਨ, ਹੋਮ—all ਵਿਰਥ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਣ—ਨਾਰਾਯਣ, ਰੁਦ੍ਰ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ—ਗਣਪਤਿ ਦੇ ਧਨੁ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਤਿ ਦਰਦ ਵਿੱਚ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਕੁਝ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ ਗਏ, ਕੁਝ ਹੱਥ ਪੈਰ ਫੈਲ ਕੇ ਡਿਗ ਪਏ, ਕੁਝ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਇਥੇ, ਕੁਝ ਦੇਵਤਾ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਹਥਿਆਰ, ਤੇ ਕਵਚ ਚੌਂਕ-ਚੌਂਕ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਮਾਣ ਤੇ ਤਾਕਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਬੜੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਗਣਪਤਿ ਨੇ ਯਜਨ ਸਥਲ ਨੂੰ ਉਲਟ ਕੇ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾਰ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਟੁੱਟੇ-ਫੱਟੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਬਚੇ। ਪ੍ਰਮਥਾ ਗਣ, ਵੀਰਭਦਰ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਉਤਕ੍ਰੋਸ਼ ਨਾਲ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਗਰਦਨ ਤੇ ਪੇਟ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦਇਆ ਨਾਲ, ਰਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਆਇਆ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਹਣੀ ਹੋਇਆ ਕਾਫੀ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਦਇਆ ਕਰੋ—ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਰੋਮਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੇ, ਦੇਵਤੇ, ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵ-ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਸਿਰ 'ਤੇ ਜੋੜ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ; ਕਾਲਾਗਨੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਰੂਪ, ਕਾਲ ਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪਾਪੀ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ। ਦਕਸ਼ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੀ, ਹੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਨਿਰਪਾਪ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਸੜ ਗਏ, ਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਆਏ ਹਨ, ਰੱਖਿਆ ਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤੁਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਥੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸਵਾਮੀ। ਉੱਚੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਆਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਹਰ, ਜੋ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ: "ਡਰੋ ਨਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੋ। ਦਇਆ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ; ਅਸੀਂ ਦਯਾਲੂ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਭੁੱਲ, ਹੇ ਅਮਰਵਾਸੀਓ, ਅਸੀਂ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਨਾ ਤੁਹਾਡਾ ਅਹੁਦਾ ਬਚਦਾ, ਨਾ ਜਿੰਦ।" ਸ਼ਰਵਾ, ਜਿਸਦੀ ਤੇਜ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਾਫ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: "ਤੁਸੀਂ ਹੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਤਾ, ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ, ਕਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ, ਜੋ ਰਜ, ਤਮ ਤੇ ਸਤ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਤਾ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਨਿਰਰੂਪ, ਪਰ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ; ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਈ। ਸੀਮੰਤਿਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਵਰਤ ਨਾਲ, ਅਤੁੱਲ ਨਸੀਬ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਮੁਕਤ, ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਤੇ ਆਨੰਦ ਪਾਵਦੇ ਹਨ।