ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ (ਮਘ) ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਵਗਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਯੋਧੇ ਦੀਆਂ ਬਹੁ-ਭੁਜਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਸੱਪ। ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਗਤ ਦੇ ਆਦਿਕਰਤਾ ਨੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਯੋਧੇ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਤੀਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਡਕਾਂ ਨੂੰ ਨਗਾਰੇ ਨਾਲ ਡਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਕੁਝ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੁਚੇ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਦੇ ਪਾਸੇ ਚੀਰੇ ਗਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਮਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕਈਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਜ ਗਏ, ਗਿੱਟੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ—ਕੋਈ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਘੁੱਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ; ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਗਏ। ਹੋਰ ਕੁਝ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਕੁਝ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਯੋਧਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਭੈਰਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਹਾਲਤ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਭੈੜੀ, ਗਣਪਤੀ ਦੇ ਕੋਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਲਹੂ ਦੀ ਦਰਿਆ ਵਗਣ ਲੱਗੀ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਯਾਨਕ ਸੰਕੇਤ ਸੀ। ਯਜਨ ਸਥਲ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੈਸ਼ਿਕੀ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਆਪ ਹੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਡਰ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਭੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਉਲਕਾਪਾਤ ਹੋਏ, ਤੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਢਹਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਮਾੜੀ ਹਵਾ ਵੱਗਣ ਲੱਗੀ; ਅਫ਼ਸੋਸ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਪਰੀਤ ਹੋ ਗਿਆ—ਇਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਯਜਮਾਨ ਖੁਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੱਖ ਸ਼ਨ ਹਨ। ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਗਰੁੜ ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਯਜਮਾਨ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੇ ਯਜਨ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਸਿਰ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਹੋਈ—ਇਹ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਵੀ ਵਿਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਪੁੰਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਯਜਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਜੇ ਮਹਾਦੇਵ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਦਾਨ, ਤਪ, ਯਜਨ ਤੇ ਹੋਮ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਣ—ਨਾਰਾਇਣ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਸਮੇਤ—ਜਦ ਗਣਪਤੀ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਪਏ। ਕੁਝ ਦੇਵ-ਯੋਧੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਅੰਗ ਫੈਲਾਏ ਹੋਏ ਡਗਮਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੁਚ ਗਏ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਕੁਝ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਿਣੇ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਬਕਤਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਮਾਣ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਛੱਡ ਕੇ। ਜਦ ਯੁੱਧ ਦਾ ਰੁਖ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੱਖ ਦਾ ਯਜਨ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਗਣਪਤੀ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਿਰਮੌਰ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤਬਾਹ ਤੇ ਟੁੱਟ ਗਏ ਸਨ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਚੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਮਥ ਗਣ, ਜੋ ਵੀਰਭਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਤੇ ਉੱਚੇ ਕੋਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਡਰਾਏ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਗਲ ਤੇ ਪੇਟ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਰਵਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਰਥੀ ਵਾਂਗ ਆਏ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਕ੍ਰੋਧ ਬੱਸ ਕਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇ, ਰੋਮਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ!" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੇ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਇਹ ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਕਾਲਾਗਿਨੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਾਲ ਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪਾਪੀ ਦੱਖ ਦਾ ਵੀ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਦੱਖ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਸਾਥ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਅਸੀਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਪਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੀ।" "ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੜ ਗਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ, ਬਚਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਆਏ। ਉਥੇ, ਦਇਆਲੂ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਸ਼ਰਵ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।