ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ, ਅੰਬਿਕਾ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਭਦ੍ਰ! ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਗੂਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੈਵੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਬਣੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀ ਵਧ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਭਾਨੁਕੰਪਾ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਚੰਨ ਮਾਹ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ। ਉਸ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ, ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਸੁਣਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕ ਉਠੀ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਦਿਸਾਵਾਂ ਯਕਸ਼ਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ, ਨਾਗਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਇਹ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਬਦਲੀ ਵਾਲੇ ਅੰਬਰ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੇਦਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਜਿੱਤੂ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰ ਸੰਭਾਲ ਲਏ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਦੈਵੀ ਧਨੁਸ਼ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ ਉਠੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉਠੀ। ਫਿਰ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਭਦ੍ਰ ਨੇ, ਜੋ ਬੜੀ ਜੰਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਜੋ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਤਪਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ, ਤੁਰਕਸ਼ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਬਿਲ ਤੋਂ ਸੱਪ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਤੀਰ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵਲੋਂ ਡੰਸਿਆ ਨਵਾ ਜਣਿਆ ਸੱਪ ਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਦ੍ਰ ਨੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਤੀਰ ਅਮਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਲੱਗਣ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਪੇਸ਼ਾ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਦ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ, ਕ੍ਰੂਰ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸੱਪ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਇਸ ਉਲਟ, ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੀਰ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਬਾਂਹ ਵੱਲ ਛੱਡਿਆ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਦੋਹਾਂ ਵਲੋਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਰਾਉਣੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ "ਹਾਏ!" ਦੀ ਮਹਾਂਧੁਨੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਫਿਰ ਭਦ੍ਰ ਨੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਜੀਭ ਵਰਗਾ ਜਲਦ ਤੀਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਤੀਰ ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਲੱਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਮਤਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਹਰੀ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੈਵੀ ਅਸਤਰ ਵਰਤਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੀ ਭਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਤੀਰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਵਲ ਚਲਾਇਆ, ਪਰ ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਦ੍ਰਾਹ੍ਵਯਾ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤੀਰ ਟੀਕਾਣੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਗਰੁੜ ਦੇ ਪੰਖ ਵੱਖਰੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਲਕ ਛਪਕਣ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਅਸ਼ਚਰਜ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ, ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੇ ਦੈਵੀ ਰੂਪ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਜਿਹੇ ਰੂਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਦ੍ਰ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਾਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਚਕਰ ਉਠਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਯੋਧਾ ਚਕਰ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਚਕਰ ਨੂੰ ਹੰਝੀ ਨਾਲ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੀ ਅਡੋਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਅਦਵਿਤੀਯ ਚਕਰ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤੇ ਜੜ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਉਹਨੂੰ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਅਸਮਰਥ ਰਹਿ ਗਏ; ਉਹ ਇਕ ਬਾਂਹ ਚਕਰ ਨਾਲ ਉਠਾਈ ਹੋਈ, ਹਾ-ਹਾ ਕਰਦੇ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਚਲ ਖੜੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜਾਨ ਰਹਿਤ ਜੀਵ ਜਾਂ ਸਿੰਗ ਵਿੱਹੂਣ ਬਲਦ ਹੋਵੇ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਦੰਦ ਵਿਖਾਉਂਦੇ, ਖੜੇ ਰਹੇ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਐਸੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਸ਼ੇਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਅਹੰਕਾਰਹੀਣ, ਛੋਟੇ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਂਵੀਰ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਹਾਸਾ ਕਰਦਾ, ਨਿਡਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਥੇ, ਸ਼ਤਮੁਖਾ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ, ਵਜਰ ਫੜਕੇ, ਮਾਰਨ ਲਈ ਉੱਠਾ, ਤੇ ਉਹ ਵਜਰ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਸਭ ਦੇ ਹੱਥ, ਭਾਵੇਂ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੰਦ ਅਤੇ ਅਸਮਰਥ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮਹਿਮਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਅਮਰ ਦੇਵਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਸਖਤ ਕਰਕੇ, ਭੱਜ ਪਏ; ਜੰਗ ਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਜੰਗੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਲੋਂ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਰਹਿ ਗਏ।