ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਬੜੇ ਡਰ ਵਿਚ ਕੰਬਦਿਆਂ, ਉਸ ਯਜਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ, ਜੋ ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਗੁਆ ਕੇ, ਲੜਖੜਾਉਂਦਿਆਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਭੱਜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿ਷ṇੁ ਮਹਾਂਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਗਰੁੜ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਮੁੜ ਕੇ, ਵਿ਷ṇੁ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਬਚ ਗਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਆਏ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਵਾਰਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵਿ਷ṇੁ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਏ, ਤਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਹੱਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਗੀਦੜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਦੇ ਨਾ ਕੰਬਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਸੋਹਣੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਤੇ ਉੱਤੇ ਬਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਰਥ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਘੋੜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਚਾਰ ਪਹੀਏ ਸਨ, ਅਨੇਕ ਆਕਾਸ਼ੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠ ਰਥ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਓਹੀ ਸਾਰਥੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਹ ਚੰਗਾ ਰਥ ਹਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਏ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਭਦ੍ਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ।" "ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੇੜੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਸਮੇਤ, ਤੇਰੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਸੈਨਾ-ਪਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਾਰਥੀ ਬਣੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀ ਵਧ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਲਈ ਵਧੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭਾਨੁਕੰਪ ਨੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ੰਖ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵਜਾਇਆ। ਉਸ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨ, ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੇਟਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਡਰ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉੱਠੀ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਯਕਸ਼ਾਂ, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਂ, ਨਾਗ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਜੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਾਯਣ, ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾ ਕੇ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਜਿੱਤੂ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ, ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਭਾਰੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਨਾ-ਪਤੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਤੀਰ ਖਿੱਚਿਆ, ਉਸਦਾ ਬਾਂਹ, ਤਰਕਸ਼ ਤੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਐਸਾ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਬਿਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਤੀਰ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵਲੋਂ ਡੱਸੇ ਨਵੇਂ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਦਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਦ੍ਰ ਨੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਭਾਰੀ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿ਷ṇੁ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਚ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗਣ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ ਵਿ਷ṇੁ, ਭਦ੍ਰ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਦ ਸ਼ੇਰ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕਰੂੜ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਸੈਨਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਲਟ, ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਵਿ਷ṇੁ ਨੇ ਭਦ੍ਰ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਵਿ਷ṇੁ ਉੱਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ। ਜਿਵੇਂ ਦੋਹਾਂ ਵਲੋਂ ਤੀਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਛੱਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂ-ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ 'ਹਾਏ!' ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੁਕਾਰ ਉਠੀ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ੀ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਈ। ਫਿਰ ਭਦ੍ਰ ਨੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਜੀਭ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਵਿ਷ṇੁ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤੀਰ ਜਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਿਆ, ਵਿ਷ṇੁ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦਰਦ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਮਤਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਹਰੀ ਉੱਠੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ṇੁ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਵਿਰੋਧੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਵਿ਷ṇੁ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਣਰੋਕਿਆ ਤੀਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਦ੍ਰਾਹ੍ਵਯ ਨਾਮਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤੀਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਗਰੁੜ ਦੇ ਪਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਖ ਝਪਕਣ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਫਿਰ, ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਵਿ਷ṇੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਤੇ ਗਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਭਦ੍ਰ ਨੇ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾੜੇ ਸਨ। ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਵਿ਷ṇੁ, ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਚਕ੍ਰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।