ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰੀ ਅਤਿਆਚਾਰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪਤਿਤ ਲੋਕ ਜ਼ਬਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਗ੍ਯ-ਸਥਲ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ—ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਹੁਣ ਯਗ੍ਯ-ਭਾਂਡੇ ਉਲਟੇ ਪਏ ਸਨ, ਯੂਪ-ਸੰਭਲ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਮੰਡਪ ਸੜ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਮਹਿਲ-ਮੁੰਡੇਰੇ ਵੀ ਚਕਨਾਚੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਜੋ ਸੰਤ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਉਥੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰਣ ਦੀ ਧੁਨੀ ਰੁਕ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ। ਯਗ੍ਯ-ਸਥਲ ਤੇ ਐਸਾ ਮਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੁੰਨ ਜੰਗਲ ਹੋਵੇ—ਸਿਰਫ਼ ਰੋਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਦੁਖੀ ਔਰਤਾਂ ਬਚੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹ, ਜੰਘਾ, ਛਾਤੀ ਵੱਡੇ ਭਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵਤਾ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਯਗ੍ਯ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ, ਜੋ ਪ੍ਰਲੈ-ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਯਗ੍ਯ-ਪੁਰੁਸ਼ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਹਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਥੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ, ਭਿਆਨਕ ਧੁਨੀ ਵਾਲਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੌੜਦੇ ਹਰਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਨ ਤੱਕ ਤਾਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੰਤੁ ਦੀ ਗੂੰਜ ਆਕਾਸ਼, ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਗੂੰਜ ਉਠੀ। ਉਸ ਭਾਰੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਯਗ੍ਯ-ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, 'ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ!' ਚੀਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਇਕ ਦੇ ਵਕਰੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਡਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਰੌਣਕ ਮਿੱਟ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਰਣ ਰੂਪ, ਬਿਨਾਂ ਸਿਰ ਦੇ ਦੌੜਦਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਮਹਾਂਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਗਰੁੜ, ਪੰਖੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਬਚੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਸਨ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆਏ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ, ਗਿੱਦੜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਿਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉੱਤੇ ਨੰਦੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ। ਇਹ ਰਥ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਘੋੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਚਾਰ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਆਕਾਸ਼ੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਲਈ, ਪਿਛਲੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ-ਸੰਘਰਸ਼ ਵਾਂਗ, ਉਹੀ ਰਥੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਥ ਹਰੀ ਕੋਲ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭਦ੍ਰ, ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਆਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਮਹਿਲਾ ਯੋਧੇ, ਇਸ ਅਵਿਨਾਸੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੋ।" ਤਪੋਵਨ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨ ਵੀਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਅਗਵਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਭਤਾ ਵਧ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਲਈ ਵਧੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਭਾਨੁਕੰਪਾ ਨੇ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ੰਖ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵਜਾਈ। ਉਸ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ, ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕ ਉਠੀ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਯਕਸ਼, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ, ਨਾਗਰਾਜ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਇਹ ਮਹਾਂ-ਯੁੱਧ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਮਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾ-ਵਰਖਾ ਵਰਸਾਈ। ਜਦੋਂ ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜਿੱਤੂ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤਾਣਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਤਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਧੁਨੀ ਉਠੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਣਪਤੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਤੀਰ ਤਾਣਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ, ਤੁਰਕਣ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਐਸਾ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਬਿਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੱਪ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਤੀਰ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵੱਲੋਂ ਡੰਸੇ ਨਵੇਂ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਦ੍ਰ ਨੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਅਮਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਤੀਰ ਲੱਗਣ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਪਮਾਨਤ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਂਡ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ, ਕਰੂੜ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੱਪ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ, ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬਲ ਸੀ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਤੀਰ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਛੱਡਿਆ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਤੀਰ ਛੱਡਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜਦੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੀਰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਭਾਰੀ ਯੁੱਧ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ 'ਹਾਏ! ਹਾਏ!' ਦੀ ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਗੂੰਜ ਉਠੀ।