ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਹਰੀ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਪਿਆਲਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਥੇ ਵੇਖੀ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੇਤਕਾ ਫੁੱਲ ਗਵਾਹ ਬਣਿਆ। ਕੇਤਕਾ ਨੇ ਉਥੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ।” ਇਹ ਗੱਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਹੀ। ਹਰੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਵਾਇਆ ਅਤੇ ਸੋਲਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਛਲਕਪਟ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅੱਗ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੱਥ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵਾ ਨਾ ਆਵੇ। ਦਇਆ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਖੇਲ ਵਿਚੋਂ ਹੋਈ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ।” ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਬੱਚੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਮਾਣ ਮਿਲੇਗਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੁਣ ਤੋਂ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਵਿਅਕਤ ਸਵਰੂਪ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਰਵੋਚ ਸਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੰਵਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਭੈਰਵ ਨਾਮਕ ਅਦਭੁਤ ਜੀਵ ਰਚਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾ ਸਕੇ। ਭੈਰਵ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਜਲਦੀ ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।” ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਉਤਪੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦੇ।” ਭੈਰਵ ਨੇ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਸਿਰ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ ਤਲਵਾਰ ਹਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ, ਕੱਪੜੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਉੱਤਰੀ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਝੜਦੇ ਹੋਏ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਕੰਬਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੈਰਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਦਇਆਲੁ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਉਸ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਲਿਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅੱਗੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਅੜਜੀ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਤੂੰ ਕਦੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਸਰਵੇਚ੍ਛਤਾ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ—ਉਸ ਕਰਕੇ ਮਾਫ ਕਰ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ।” ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਛਲਕਪਟ ਵਿਧੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਬਿਨਾ ਸਿਰ ਦੇ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੂੰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਪਖੰਡੀ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਸਰਵੇਚ੍ਛਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਲੈ ਲਿਆ।” “ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਕਦੇ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ—ਨਾ ਕੋਈ ਤਿਉਹਾਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਆਦਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਦਇਆ ਕਰ; ਮੇਰੀ ਆਰਜ਼ੂ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਛੁਟ ਜਾਵੇ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੂਲ, ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਭੂ, ਪਹਾੜੀ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।” “ਬਿਨਾ ਰਾਜਾ ਦੇ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਡਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਦੇ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾ, ਹੇ ਬੱਚੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਦੁਲੱਭ ਵਰ ਲੈ: ਸਾਰੇ ਵੈਤਾਨਿਕ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਆਚਾਰਯ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਯਜਨ—even ਜੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਹੋਣ—ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।” ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਛਲਕਪਟ ਕੇਤਕਾ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਕੇਤਕਾ, ਤੂੰ ਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਝੂਠਾ ਹੈਂ—ਇਥੋਂ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾ! ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਫੁੱਲ ਮੁੜ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।” ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੇਤਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਕੇਤਕਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰ, ਹੇ ਪਿਤਾ। ਮੇਰੀ ਭੁੱਲ ਮਾਫ ਕਰ। ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਾਪ, ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੇਤਕਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰੱਖਾਂਗਾ; ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋਵੇ। ਛਤਰੀ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੇਤਕਾ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਚੁੱਪਚਾਪ ਸੱਜੇ-ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਆਦਰ ਦੀ ਅਸਥਾਨੀ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਉੱਚ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਪੁਰਖ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਹਾਰਾਂ, ਪਾਜੇਬਾਂ, ਬਾਜੂਬੰਦਾਂ, ਮਕੁਟ, ਰਤਨਾਂ, ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਚਿਰਕਾਲੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਛਣਕਾਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨੇਊ, ਉੱਤਰੀ ਕੱਪੜੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਣੀਆਂ, ਅੰਗੂਠੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਪਾਨ, ਕਪੂਰ, ਚੰਦਨ, ਅਗਰੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਚੜ੍ਹਾਈ। ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਛਤਰੀਆਂ, ਪੱਖੇ, ਝੰਡੇ, ਯਕ-ਪੂੰਛਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸੰਖ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਾਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ, ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਯੋਗਯ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਧਜ ਦੀ ਲਾਇਕ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਭਾ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਕਰ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇਓ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਦਿਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ।” “ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਹ ਚੰਦ੍ਰ ਦਿਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਜੋ ਭੀ ਇਸ ਸਮੇਂ, ਹਾਰ ਪਾਏ ਹੋਏ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ—ਪਾਲਣਾ, ਰਚਨਾ ਆਦਿ—ਸਫਲ ਕਰੇਗਾ।