ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ—ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਅਸਤਿਤਵ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਅਨਸਤਿਤਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਨਾ ਮੱਧ, ਨਾ ਅੰਤ। ਉਹ ਅਕਲਪਨੀਆ ਤੇ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਰਵ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਸੰਹਾਰਕ ਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਸ ਯਜਨਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਮ, ਜੋ ਕਰਮ ਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਜੋਕੇ ਦਿਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਅਤੁਲਨੀਆ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿ਷ਣੂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ, ਦਕ੍ਸ਼, ਤੇਰੀ ਪੂਰੀ ਯਜਨਾ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਨ ਮুনি ਦਧੀਚਿ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਮੂਨੀ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਦੁੱਖ-ਭਾਗ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਅਚਾਨਕ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰਭਦ੍ਰ—ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਥ—ਦਾ ਸ੍ਰਿਜਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹਜ਼ਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਗਦਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੂਣੀ-ਤੀਰ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਕੁਹਾੜੀ, ਗਦਾ, ਉੱਗਦੀ ਹੋਈ ਧਨੁਸ਼, ਚੱਕਰ, ਵਜਰ ਸੀ। ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਟਿਕਾ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਵਜਰ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੇਸ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਮੂੰਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ, ਦੰਦ ਨੁਕੀਲੇ, ਪੇਟ ਵਿਸ਼ਾਲ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ, ਹੋਠ ਢਿਲੇ, ਗਰਜ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ, ਵਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਖੂਨ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ-ਝੁਮਕੇ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਘਰੂ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ। ਉਸ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਰਭ, ਵਾਘ ਜਾਂ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੇ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ। ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਸੰਖ, ਚਾਮਰ, ਚੰਬੇਲੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਜਾਂ ਕਮਲ-ਡੰਡੇ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਜੀਵੰਤ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉੱਗਦੇ ਮੋਤੀ-ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਹ ਐਵੇਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਸੰਹਾਰ-ਅੱਗ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆ ਕੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਘੁੱਟੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਆਦਰ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਭਦਰਕਾਲੀ ਦੇਵੀ—ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ—ਦਾ ਸ੍ਰਿਜਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹ ਬਣੀ। ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਦਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਭ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ।" ਉਹ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ—ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ?" ਤਦ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਨੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਸਤੇ, ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਾਲ-ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੁਰੰਤ ਦਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ, ਭਦਰਕਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ; ਇਹ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਮੈਂ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੈਭਯਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ ਤੇ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ।" ਕਨਖਾਲਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੇੜੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਮੇਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਯਜਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ; ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦੇ। ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ—ਦੇਵੀ—ਨੇ ਭਦਰਾ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਛੜੇ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਛੇ-ਮੁੰਹ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਸੁੰਘਿਆ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਕੋਮਲ ਬੋਲ ਕਹੇ: "ਪਿਆਰੀ ਭਦਰਾ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਬਹਾਦਰ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਦਕ੍ਸ਼, ਜੋ ਯਜਨਾ-ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਨੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੱਦਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵੈਰ ਵੱਸ, ਹੇ ਗਣਪਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ।" "ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਦਰਾ, ਯਜਨਾ ਦੀ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਅਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦੇ; ਅਤੇ, ਪਿਆਰੇ, ਭਦਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯਜਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਦੇ।" ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਦਭੁਤ ਹਨ, ਵਲੋਂ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਭਦਰਾ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਤੁਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀਰਭਦ੍ਰ, ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਤੋਂ ਰੋਮਜਾ ਨਾਮਕ ਗਣਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰਿਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਕਰੋੜ ਭਿਆਨਕ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ, رانਾਂ, ਪਿੱਠ, ਪਾਸਿਆਂ, ਚਿਹਰੇ, ਗਲੇ, ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ, ਟਖਣਾਂ, ਸਿਰ, ਗਰਦਨ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਹੋਰ ਹੋਰ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਗਣੇਸ਼ਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਭਦਰਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬਹਾਦਰ ਸਨ, ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਹਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਹਥਿਆਰ, ਸਾਰੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵਰਗੇ ਹੀ ਚਮਕਦੇ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਭਾਲੇ, ਗਦੇ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਖੋਪੜੀਆਂ, ਪੱਥਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਕਾਲਾਗਨੀ ਰੁਦ੍ਰ ਵਰਗੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੈਂਕੜੇ, ਸਿੰਘਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਜਲਦੀ ਉਤਰੇ, ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦੇ, ਇਹ ਭਦਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਭਗਵਾਨ ਐਵੇਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਸੰਹਾਰ-ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਕਾਲਭੈਰਵ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।