ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹ ਮਹਲ ਅਨੇਕਾਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਕਲਾ-ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਢੋਲ, ਝੰਜ, ਗੀਤ, ਵਾਂਸਲੀ ਅਤੇ ਵੀਣਾ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਤੁਰਤਾ ਨਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੁਮਧੁਰ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਿਅ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪੱਖਾ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ। ਦੋ ਸ਼ੁਭ ਰੁਦ੍ਰਕਨਿਆਵਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਖੜੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਪੱਖਾ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਝਲਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਭਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਛਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਊਪਰ ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਛਤਰੀ ਹੇਠਾਂ, ਅੰਬਰ ਵਿਚ ਚੰਨਣ ਦੇ ਗੋਲ ਚਕਰ ਵਾਂਗ, ਦੇਵੀ ਸੋਹਣੀ ਅਤੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਸੁਯਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸਖੀ ਨੇ ਪਾਸੇ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ ਚੌਪੜੀ ਦੀ ਖੇਡ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਖੀ ਨੇ ਉਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਭਾਵਪੂਰਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਦਰਪਣ ਲੈ ਆਈ। ਇੱਕ ਸਖੀ ਨੇ ਪੱਖਾ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਨੇ ਪਾਨਦਾਨ। ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਨੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਚਾਦਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਆਈ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਡੱਬੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੁਭ ਲੇਪ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਖੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਸਖੀਆਂ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਅਤਿਅੰਤ ਜਗਮਗਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਤਾਰਾ ਸਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉਠੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਡਾ ਨਗੜਾ ਵੱਜਿਆ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸਾਜ, ਹੱਥੀਂ ਤਾਲੀਆਂ ਦੀ ਲੈ ਨਾਲ, ਇਕਠੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਗੜਿਆਂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਧੁਨਿ ਗੂੰਜੀ। ਇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੇਨਾ-ਪਤੀ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਅੱਠ ਸੌ ਸੈਨਿਕ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਵਾਛਾ-ਵਾਹਕ (ਨੰਦੀ) ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਮਾਨੰਦਈਸ਼ਵਰ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਮਹਾਨ ਗਣਪਤੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੈਵੀ ਨਗਾੜੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਯੋਗੀ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਝੂਮ ਉਠੇ, ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਦੈਵੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ, ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹਰ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਦੱਖ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਚੰਦ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਅੰਬਿਕਾ, ਜਦ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਥਿਰ ਤੇ ਨਿਡਰ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਦਇਆ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਸਦੀ ਇਥੇ ਅੱਜ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।" "ਚਲੋ, ਮੈਨੂੰ, ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਨੂੰ, ਜੇ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੋਰ, ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿੰਦਨਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੱਖਾ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤੈਥੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਜੋ ਆਦਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਨਵੀਂ ਹਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਹਰ ਗੁਣ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ—ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ।" "ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਹੈ।" ਪਿਤਾ ਦੱਖ ਵਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਅਤੇ ਸਭ ਯਜਨ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਦੱਖ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ, ਸਰਵ-ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" "ਜੋ ਗਿਆਨ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ, ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਖਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਇਸ ਮਹਾਂਪਾਪ ਲਈ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਸਜ਼ਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਦੈਵੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਵੇਗੀ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼, ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆਖ ਕੇ, ਸਤੀ ਨੇ ਸਾਰਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਕੇਵਲ ਉਸੀ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਤਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਸਤੀ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਦੱਖ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਚਲੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਯਜਨ-ਮੰਡਪ ਤੋਂ ਮੰਤਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਯਜਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ, ਤਿੰਨ ਪੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਨੇ ਦੱਖ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। "ਕਿਉਂਕਿ ਸਤੀ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ, ਦੱਖ ਵਲੋਂ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਈ, ਜਦ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਈਆਂ—" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਜਵਾਈ ਇਕੱਠੇ, ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।" "ਤੂੰ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ ਦੇ ਪੌਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਾ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗਾ।" "ਉਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਪਾਪੀ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ।