ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੱਖ ਨੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ ਹੀ ਸਮਝਿਆ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰ ਦਾ ਭਾਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੈਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਦੱਖ ਨੇ—ਯੋਗ-ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ—ਭਾਵਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਵੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਦੱਖ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ। ਜਦ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਭਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਆਇਆ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਬੜਾ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਹ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਤੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਖ਼ਾਸ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੀ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਹੀਰਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਥੰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਸਿੰਘਾਸਣ, ਹੀਰਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਫਰਸ਼ ਸੀ। ਵਿਮਾਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੋਹਣੀ ਜੜਾਊ ਲਾਠ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਰੂਪ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਬਾਦਲ ਵਰਗਾ ਸੁੱਚਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਮਾਣਿਕਾਂ ਵਾਲੇ ਬਕਤਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਾਠੀਆਂ ਫੜੇ ਸੇਵਕ ਖੜੇ ਸਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਖਵਾਲੇ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਸਨ। ਅੰਦਰ ਕਈ ਸਤਰੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਨਗਾਰੇ, ਝੰਜ, ਗੀਤ, ਵਾਂਸਲੀ ਅਤੇ ਵੀਣਾ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਮਹਾਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਉਸ ਲਈ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁੰਦਰ ਪੱਖਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੋ ਰੁਦ੍ਰਕਨਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਮੁਖੜਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੰਸੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਹੋੜ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਛਤਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਛਤਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉੱਤੇ, ਅੰਬਰ ਵਿਚ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਘੜਾ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਕਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਹੇਠ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਦੇਵੀ ਅੱਗੇ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਸੁਯਸ਼ਾ ਨੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਿਤ ਕੀਤਾ; ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ। ਦੂਜੀ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਇੱਕ ਉੱਜਲਾ ਦਰਪਣ ਲੈ ਆਈ। ਇੱਕ ਸੇਵਿਕਾ ਹਥਪੰਖਾ ਫੜੀ, ਦੂਜੀ ਪੀਕਦਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਖੇਡ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ ਲੈ ਕੇ ਖੜੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਫੁੱਲ ਲੈ ਆਏ; ਦੂਜੀ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਡੱਬੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਇੱਕ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਲੇਪ ਲਾਇਆ; ਹੋਰ ਸੇਵਕਾਵਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਉਚਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ। ਸਭ ਪਾਸਿਓਂ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੀ ਘੇਰਾਵੀ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਤਾਰਾ ਸੇਵਕਾਵਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਸ਼ਰਦ-ਰੁੱਤ ਦੇ ਅਰਧ-ਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉਠੀ, ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਹੱਥੀ-ਤਾਲ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਅਨਹਦ ਧੁਨ ਗੂੰਜੀ; ਦਿਵ੍ਯ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾ, ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਅੱਠ-ਸੌ ਗਣ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਬਲ-ਵਾਹਕ (ਨੰਦੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ) ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਮਹਾਨ ਗਣਪਤੀ, ਜੋ ਸੋਮਾਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਬਦਲਾਂ ਨੇ ਆਨੰਦ ਵਰਸਾਇਆ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੱਚ ਪਏ, ਸਿਧ ਯੋਗੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗੇ; ਬਦਲਾਂ ਨੇ ਛਤਰੀ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ, ਹਰ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੱਖ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੈਠਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਿਰਭੀਕ ਤੇ ਅਡੋਲ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਮਾਇਆ ਜਾਂ ਦੁਖ ਨਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਤੱਕ, ਸਭ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਯਥਾ-ਰੂਪ ਪੂਜਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਚਲੋ, ਜੇ ਮੇਰੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਇੰਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿੰਦਨਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਦੱਖ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਵਿਦਵੈਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਤੈਥੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਨੰਦਿਤ ਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਉੱਤਮ—ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ। ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਯਜਨ-ਸਭਾ ਵਿਚ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੱਖ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਤੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵਿਅਰਥ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਿਆਨ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੁਰੂ-ਦ੍ਰੋਹੀ ਤੇ ਵੇਦ ਨਾਸਕ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਦੰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੇ ਇਸ ਅਤਿ ਨਿੰਦਨਯੋਗ ਪਾਪ ਲਈ, ਤੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਕਠੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਦੰਡ ਮਿਲੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਖ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਅਣਗਿਆਨੀਤਾ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਾਰੀ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਦੰਡ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।