ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਲੰਬੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਪਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਹਿਮਵਤ ਅਤੇ ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ। ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ? ਭਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ? ਦਕ੍ਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਭਵ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਮਨੁ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਨਮ ਲਿਆ? ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਉਸ ਦੀ ਮੰਦੀ ਸੋਚ, ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਚਲਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਇਸ਼ਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ, ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਦਕ੍ਸ਼ ਵੀ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆਇਆ, ਆਪਣਾ ਜਵਾਈ ਹਰਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਪਰ, ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ, ਹਰਾ ਨੇ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਸਥਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਸਿਰਫ ਧੀ ਵਜੋਂ ਹੀ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੈਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੈਰ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ, ਯੋਗ-ਦীক্ষਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਵ ਨੂੰ ਨਿਮੰਤ੍ਰਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਸਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਵੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ, ਹਰ ਇਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ। ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਭਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਵਿਮਾਨ ਆਇਆ, ਜੋ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਆਸਾਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮੋਹਕ। ਉਹ ਪੀਘਲਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਛਤਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਹਾਰ-ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਸੁ refined ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੀ, ਸੈਂਕੜੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਹਿਰਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ, ਲਾਲ ਦੀਆਂ ਥੰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ। ਫਰਸ਼ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਸਿੰਘਾਸਨ, ਹਿਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਅਤੇ ਨਿਖੁਟ ਰਤਨ ਪਾਟੀ। ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਰਤਨ-ਦੰਡ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਬੈਲ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਅਤੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁੱਧ ਝੰਡਾ। ਰਤਨ-ਸਜਾਈ ਹੋਈਆਂ ਵਾਰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ, ਮਹਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ। ਉਸ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਨਗਾਰੇ, ਝੰਜ, ਗੀਤ, ਬਾਂਸुरी ਅਤੇ ਵੀਨਾ ਵਜਾਉਣ ਦੀਆਂ ਮਾਹਿਰ ਸਨ, ਤੇ ਚਤੁਰ ਪਹਿਨਾਵੇ ਤੇ ਬੋਲ ਵਿਚ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ; ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਰਤਨ-ਦੰਡ ਵਾਲਾ ਸੁੰਦਰ ਪੱਖਾ ਸੀ। ਦੋ ਰੁਦ੍ਰਕੰਨਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਸਨ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਭਰਿਆ। ਦੋਹਾਂ, ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਦ-ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਕਮਲ-ਰੂਪ ਛਤਰੀ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਛਤਰੀ, ਚਮਕਦਾਰ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਪਰ, ਚੰਦ ਜਾਂ ਅੰਬ੍ਰੋ-ਪਾਤ੍ਰ ਦੀ ਡਿਸਕ ਵਾਂਗ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੀ। ਸੁਯਸ਼ਾ ਨੇ, ਚੌਪੜੀ ਖੇਡ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਿੱਤਾ; ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਰਤਨ-ਜੁੜੀਆਂ ਚਪਲਾਂ ਉਥੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਨੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਹੋਰ, ਸੋਨੇ-ਵਾਂਗ ਅੰਗ ਵਾਲੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਚਮਕਦਾ ਆਇਨਾ ਲੈ ਕੇ ਖੜੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੇਵਕ ਪੱਖਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੂਜਾ ਪਾਨ-ਦਾਨ; ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਖੇਡ-ਕਪੜਾ ਲੈ ਕੇ। ਇੱਕ ਨੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਫੁੱਲ ਲੈ ਆਏ; ਦੂਜੀ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਡੱਬੀ ਲੈ ਕੇ। ਇੱਕ ਨੇ ਸ਼ੁਭ, ਚੰਗਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਲੇਪ ਲਾਇਆ; ਹੋਰ, ਉਸ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ। ਉਹ ਸਭ, ਮਹਾ-ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ, ਮਹਾ-ਦੇਵੀ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਤਾਰਾ-ਸੇਵਕਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਸ਼ਰਦ-ਪੱਖੀ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਲੱਗੀ; ਫਿਰ, ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ। ਮਹਾਨ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ; ਮਿੱਠੇ ਸਾਜ-ਸੰਸਕਾਰ, ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਤਾਲ ਨਾਲ, ਇਕੱਠੇ ਵੱਜੇ। ਸੈਂਕੜੇ ਨਗਾਰੇ ਅਜੋਕੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜੇ; ਦੇਵ-ਸੈਨਾ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਥੇ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਅੱਠ ਸੌ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਬੈਲ-ਸਵਾਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀ 'ਤੇ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਸੈਨਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾ, ਸੋਮਾਨੰਦ-ਈਸ਼ਵਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦਿਵਯ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਆਨੰਦ ਪਾਇਆ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੱਚੇ, ਯੋਗੀ-ਸਿਧ ਆਨੰਦਤ ਹੋਏ; ਛਤਰੀ ਉਪਰ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਦਿਵਯ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾ-ਦੇਵੀ, ਹਰ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ, ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਦਕ੍ਸ਼ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸੀ; ਪਰ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਧੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ, ਕੀਤੀ।