ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਵਾਨ (ਹੰਸ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਅਗਨਿ-ਦੇਵ ਦੇ ਪੀਲਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਜੀ ਨੇ ਅੰਡਰਵਰਲਡ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪਰ, ਉਹ ਅਗਨਿ-ਰੂਪ ਪੀਲਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਹਰੀ ਜੀ, ਜਦ ਬੋਰ (ਸੂਰ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਥਕ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੇੜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕੇਤਕੀ ਫੁੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਅਜੋਬਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਹ ਫੁੱਲ ਬਹੁਤ ਸੁਗੰਧਤ, ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਰਝਾਇਆ, ਤੇ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਜ਼ਾਕ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਹਿਲਿਆ, ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੇਤਕੀ ਫੁੱਲ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। "ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ? ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਫੜਿਆ? ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਅਣਮਾਪ ਪੀਲਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ," ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ; ਤੂੰ ਇਹ ਚੋਟੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹੰਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ। ਇਹ ਗੱਲ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿਣੀ ਹੈ।" ਪੀਲਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ; "ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਗਵਾਹ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਚੂਤ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕੇਤਕੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ," ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਅਚੂਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਥਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਿਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਕਹੀ। "ਹੇ ਹਰੀ, ਪੀਲਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੇਖੀ ਗਈ—ਇੱਥੇ ਕੇਤਕੀ ਗਵਾਹ ਹੈ।" ਪਰ ਕੇਤਕੀ ਨੇ ਉਥੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹੀ। ਹਰੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਮੰਨ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ, ਅਗਨਿ-ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੱਜਣ ਲੱਗਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਥੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੱਥ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ; ਉਹ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ। "ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇੱਛਾ-ਜਨਮ ਭਟਕਾਵਾ ਨਾ ਆਵੇ। ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ; ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਗਲਤੀ ਮਾਫ ਕਰੋ।" "ਹੇ ਹਰੀ, ਮੈਂ ਤੂੰ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰਾਜ-ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਮਾਣ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਹੁਣ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਤੇ ਤੇਰਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੂਪ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋਗੇ।" ਇੰਝ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੱਚਾਈ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਚਾ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਭੌਂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੈਰਵ ਨਾਮਕ ਅਜੋਬਾ ਜੀਵ ਰਚਿਆ। ਭੈਰਵ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਜਲਦੀ ਹੁਕਮ ਦਿਓ।" "ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਜੋ।" ਭੈਰਵ ਨੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਮੂੰਹ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰੀ ਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਲਵਾਰ ਹਲਾਈ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਆਪਣੇ ਗਹਣੇ, ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾ, ਉਪਰਲਾ ਕਪੜਾ, ਤੇ ਜਟਾ—all ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂਫਾਨ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਭੈਰਵ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਹੁਕਮ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦਇਆਲੂ ਅਚੂਤ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਬੋਲਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪੰਜ-ਮੂੰਹਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ; ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਲਈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ।" ਅਚੂਤ ਦੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੂੰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਪਖੰਡੀ, ਰਾਜ-ਪਦ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਤੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਕਦੇ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ—ਕੋਈ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਮਾਣ-ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।" "ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਦਇਆਲੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸਭ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਸਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਭੂ, ਪਹਾੜੀ ਧਨੁ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ।" "ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਇਹ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਡਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿਓ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਉਠਾਓ, ਹੇ ਬੱਚੇ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਵਿਰਲੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ: ਸਭ ਵੈਤਾਨਿਕ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਆਚਾਰਯ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਯਜਨ—even ਸਭ ਭਾਗਾਂ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ—ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।" ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕੇਤਕੀ, ਜੋ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਕੇਤਕੀ, ਤੂੰ ਮੰਦ ਤੇ ਝੂਠੀ ਹੈ—ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ! ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਫੁੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੇਤਕੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕੀਤਾ। "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰਾ ਜਨਮ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਫਲ-ਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਪਿਤਾ। ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਮਾਫ ਕਰ।" "ਗਲਤੀ, ਚਾਹੇ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦਾ?" ਕੇਤਕੀ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।" "ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਛਤਰ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇੰਝ, ਕੇਤਕੀ ਨੂੰ ਦਇਆ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਧੀ ਤੇ ਮਾਧਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਧੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਤੇ ਮਾਧਵ (ਵਿਸ਼ਨੁ), ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਸੱਜੇ-ਖੱਬੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ। ਉੱਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਉੱਚੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਦੇ ਲਈ ਯੋਗ ਸੀ।