ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਤੁਸੀਂ ਪੰਜ-ਅਰਥ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੋ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਹੋ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਰਵੋਚ ਚਿਕਿਤਸਕ ਹੋ, impurity ਅਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦਨ ਚਾਨਣ ਹੋ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਅੱਗ, ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਭੈਰਵੀ ਹੋ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਗਣ ਵਾਲੀ, ਅਨੇਕ ਦਿਵਿਆ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋ, ਅਤੇ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ।” ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਤੇਰੇ ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਿਖੇੜੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਕੀ ਤੁਲਨਾ? ਪਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਬੇਸੁਧ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਚਾਰ-ਮੁੱਖ ਵਾਲਾ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਅਤੇ pavitr ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ, ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਸਤੋਤ੍ਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਦੋ ਸਵਰੂਪ—ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਗੰਭੀਰ ਬੱਦਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਰਗਾ ਮਧੁਰ, ਉੱਚਾ, pavitr ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਗਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ arth-ਭਰਪੂਰ, ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ vyakt ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਬੱਚੇ, ਬੱਚੇ, ਬਹੁਤ ਸੁਭਾਗੀ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਭਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਰਵੋਚ ਹਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ—ਦਿਵਿਆ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਰਮ-ਤੱਤ ਦੀ ਪਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ, ਪਰਮ-ਆਤਮਾ, ਭਵਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਭਵਾਨੀ, ਭਵਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਸ਼ਬਦ, ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ; ਉਹ ਦੇਵੀ ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਜਨਮੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਰਮ-ਸਭਾਵ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਵਿਅਕਤ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਵਾਮੀ, ਸਭ-ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ-ਵਿਆਪਕ, ਸੁਖਮ, ਅਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਸ ਪਰਮ-ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਉਜਾਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਵਿਰਾਟ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਬਿਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰਵਤੱਤ ਹੋ; ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਮੈਂ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਏ, ਪਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਵਾਧੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਪਰਮ-ਰਚਨਾ-ਤੱਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਸਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਉਤਪਤੀ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਰ-ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਮਾਇਆ-ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਵਾਮੀ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਹੇ ਸਭ-ਵਿਆਪਕ, ਮੇਰੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।” “ਡਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਬਣੋ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬਿਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭ੍ਰੂ-ਮੱਧ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਰਚੀ, ਜੋ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਰਵੋਚ ਦੇਵਤਾ, ਹਰਾ, ਮੁਸਕਾ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰੋ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।” ਸਰਵੋਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਰਾਹੀਂ, ਦੇਵੀ ਡਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਸੀ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਲੁਕ ਗਏ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਸ਼ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਰਸ-ਭੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੋਈ। ਅਤੇ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੁਣ ਜੋੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਜੋ ਪੂਨਯ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਣਨਯੋਗ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਦੇਵੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਤਪਤੀ-ਵਰਨਨ ਦਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪੂਨਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗੀ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਪਰਮ ਅਤੇ ਅਨਾਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੋ ਜੋੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਖੁਦ ਅਦਭੁਤ ਇਸਤਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਪੁਰਸ਼; ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਸੀ, ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਜਨਮੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਰਾਜ ਰਚਿਆ, ਜੋ ਅੱਧਾ ਪੁਰਸ਼ ਬਣਿਆ; ਉਹ ਮੁਲ-ਸਵਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਮਨੁ।