ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਾ ਲਿਆ; ਸਾਜ-ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂਜਾਂ ਰੁਕ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ—ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ—ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਅਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤ੍ਰ ਵਰਤਣ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਸੜ ਗਏ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਅਸਮੇਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ, ਡਰਾਉਣੀ ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਅਸਤ੍ਰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਥੱਲੇ ਡਿਗ ਪਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਉਪਜ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ, ਅਸ਼ਚਰਜਕ, ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼, ਜੋ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਗਈ, ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਇੰਨੇ ਅਸ਼ਚਰਜਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ?" "ਇਹ ਸਤੰਭ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ—ਇਹ ਕੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਇਸ ਦਾ ਚੋਟੀ ਤੇ ਤਲ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਯੋਧੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰਯ ਤੇ ਗਰਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਏ। "ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ ਕੰਮ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ," ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਲ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਜਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੰਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਤੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਹਰੀ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਵਾਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਹੇਠਾਂ-ਹੇਠਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਸਤੰਭ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ; ਹਰੀ, ਜੋ ਸੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਥੱਕ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕੇਤਕੀ ਫੁੱਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਫੁੱਲ ਬਹੁਤ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਮੁਰਝਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿੱਗ ਚੁਕਿਆ ਸੀ—ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਲਕਾ-ਫੁਲਕਾ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਕੇਤਕੀ ਫੁੱਲ ਡਿੱਗ ਗਿਆ; ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲੱਗੇ। "ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ? ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਫੜਿਆ? ਤੂੰ ਅਣਗਣਤ, ਆਦਿ ਸਤੰਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿੱਗ ਚੁਕਿਆ ਹੈਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ, ਹੰਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿਣੀ ਪਵੇਗੀ।" ਸਤੰਭ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ; "ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਗਵਾਹ ਹਾਂ, ਅਚ੍ਯੁਤ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕੇਤਕੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਝੂਠ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ"—ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਬਚਨ ਸੀ। "ਹਰੀ, ਮੈਂ ਸਤੰਭ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੇਖੀ—ਇੱਥੇ ਕੇਤਕੀ ਗਵਾਹ ਹੈ।" ਫਿਰ ਕੇਤਕੀ ਨੇ ਉਥੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿਚ ਕਿਹਾ। ਹਰੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਸਮਝ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਅੱਗ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੱਜਣ ਵਾਸਤੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੱਥ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ; ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ। "ਜੋ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ, ਮੋਹ ਵਾਸਤੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਇੱਛਾ-ਜਨਮ confusion ਨਾ ਆਵੇ। ਦਯਾ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਮਿਹਰ ਕਰ; ਜੋ ਤੇਰੀ ਲੀਲਾ ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ ਦਾਗ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ।" "ਹਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਕਿਉਂਕਿ, ਸਰਤਾਜੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਤੂੰ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨਤਾ ਮਿਲੇਗੀ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ।" "ਹੁਣ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਤੇ ਤੇਰੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਖੁਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਕਰਕੇ ਸਰਵੋਚ ਸਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗਰਵ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਮੱਧ-ਭਾਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਜੀਵ—ਭੈਰਵ—ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਭੈਰਵ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਜਲਦੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਪ੍ਰਭੂ।" ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਵੱਜੋ।" ਭੈਰਵ ਨੇ, ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਪੰਜਵੀਂ ਮੂੰਹ—ਗਰਵ ਨਾਲ ਭਰੀ ਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ—ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਿਲਾਇਆ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਆਪਣੇ ਗਹਣੇ, ਕਪੜੇ, ਹਾਰ, ਉਪਰਲਾ ਚੋਲਾ, ਜਟਾ—all ਉਤਾਰ ਕੇ, ਤੂਫਾਨ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਥਰ-ਥਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਭੈਰਵ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਆਦੇਸ਼ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਦਯਾਲੂ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ, ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਜੂ ਵਗਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਬਚਨ ਕਹੇ। "ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਨਤ ਨਾਲ ਕਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਸਰਤਾਜੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ—ਉਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ; ਉਹ ਤੇਰੀ ਦਯਾ ਦਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਆਦੇਸ਼ ਦੀ خاطر, ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।" ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਏ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਧੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੂੰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਝੂਠਾ, ਤੂੰ ਸਰਤਾਜੀ ਧਾਰ ਲਈ ਹੈਂ।" "ਤੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮੁੜ ਕਦੇ ਵਡਿਆਈ ਨਾ ਮਿਲੇ—ਕੋਈ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਆਦਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਮਹਾਨ ਜਯਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੁਣ ਮਿਹਰ ਕਰ; ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।" "ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਭਾਗਵਤ, ਸਬੰਧੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸਭ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਭੂ, ਪਹਾੜੀ ਧਨੁ ਦਾ ਧਾਰੀ।" "ਬਿਨਾ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਡਰ ਕਰਕੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਸਹਿਣ, ਮਿੱਤਰ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਵਿਰਲੇ ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਵਰ ਲੈ: ਸਾਰੇ ਵੈਤਾਨਕ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਯਜਨਾਂ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਤੇ ਦਯਾ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ।